در جوامع دموکراتیک، انتخابات به‌مثابه تنها مکانیسم گردش و جابه‌جایی قدرت میان نخبگان سیاسی کشور دانسته می‌شود. شهروندان حق‌دارند که در انتخابات شرکت نمایند اعم از این‌که انتخاب‌کننده باشند یا انتخاب شونده. مشارکت در فرایند انتخابات علاوه بر آن‌که حق شهروندی است، مکلفیت ملی نیز محسوب می‌شود. کشورهای که به‌صورت نظام‌مند شاهد برگزاری انتخابات هستند، تلاش می‌نمایند که با انتخاب نمودن نخبگان جدید در قدرت سیاسی کشور، شاهد تغییرات چشمگیر در تمامی جنبه‌های زندگی باشند. افغانستان ازجمله کشورهایی به شمار می‌رود که جدیداً به تمرین مردم‌سالاری روی آورده است و این موضوع دربردارنده چالش‌های عظیم در راستای برگزاری انتخابات شفاف، سرتاسری و سری است زیرا عوامل متعدد ازجمله تطمیع شدن متصدیان برگزاری انتخابات، دخالت مقامات حکومتی، تلاش رأی‌دهندگان در راستای تقلب درروند رأی‌دهی، نبود امنیت کافی برای برگزاری انتخابات آرام، کمبود بودجه، ناآشنایی کارمندان با تجهیزات که لازمه برگزاری انتخابات مدرن است و تلاش کاندیدان برای دستبرد به آرای مردم و مهندسی سازی و از پیش تعیین نمودن نتیجه انتخابات از مهم‌ترین چالش‌های برگزاری انتخابات به شمار می‌روند. در کشورهای دموکراتیک مردم به دنبال دو نتیجه کلی در تمامی انتخابات هستند. در صورت موفقیت‌آمیز بودن دستگاه حاکم، مردم می‌خواهند این روند نه‌تنها ادامه بلکه شتاب یابد و هرگاه طبقه حاکم نتوانسته باشد به خواست‌های مردم جواب قناعت بخش بدهد، آنگاه مردم به دنبال تغییر هستند و می‌خواهند گروه سیاسی دیگر به قدرت برسند که قادر به انجام اقدامات مهمی باشد که در جریان مبارزات انتخاباتی شعار آن را سر داده بودند. پرسش اینجا است که شهروندان افغانستان از انتخابات ریاست جمهوری 1398 چه انتظاراتی دارند؟ با توجه به چالش های بنیادینی که بر سر راه ملت و دولت افغانستان قرار دارد، مردم انتظار دارند که انتخابات ریاست جمهوری 1398 به نتایج ذیل ختم شود؛
الف- برقراری صلح و ختم خشونت: اکثریت مطلق جمعیت افغانستان زاده دوران جنگ هستند و از این وضعیت کشور خسته و ناراضی به نظر می‌رسند. همه مردم به دنبال این هستند که دیگر در کشور جنگ به پایان برسد و خشونت‌ها در تمامی سطوح متوقف شود. وجود جنگ در کشور به‌عنوان پدیده چالش زا موجب می‌شود فجایع متعدد دیگر در جامعه رشد پیدا نمایند. مهم‌ترین پیامد جنگ در کشور نابودی زیرساخت‌ها و به عقب برگشتن توسعه سیاسی، اقتصادی و فرهنگی کشور است. وجود جنگ و خشونت‌های اجتماعی باعث محرومیت میلیون‌ها کودک از آموزش‌وپرورش سالم می‌شود و این امر خود به‌عنوان چرخه تولیدی خشونت در جامعه عمل می‌نماید. تجربه کشورهای دیگر نشان داده است که افراد بی‌سواد به‌راحتی در دام بنیادگرایان و گروه‌های تروریستی می‌افتند که این امر زمینه‌ساز قتل و کشتار بیشتر در جامعه است. نبود صلح موجب می‌شود میلیون‌ها نفر از کشور آواره شوند. نسل دوم مهاجران در کشور مقیم با بحران هویت روبرو هستند و این مسأله هم برای کشور میزبان و هم کشور مادر مشکل‌ساز است.
ب- توسعه سیاسی و اقتصادی: وقتی به‌عنوان یک شهروند به کاروان جهانی توسعه و رشد نگاه کنیم به‌وضوح درمی‌یابیم که کشور ما در کدام جایگاه قرار دارد و این امر موجب یاس و ناامیدی میلیون‌ها شهروند کشور می‌شود. افراد یک جامعه آرزو دارند که در کشورشان دیگر از خشونت و جنگ خبری نباشد بلکه به‌جای آن در رسانه‌های کشور از رشد و توسعه اقتصادی بحث صورت بگیرد. افغانستان به لحاظ شاخصه‌های توسعه در سطح جهانی در جایگاه بسیار بدی قرار دارد که علاوه بر رنج روحی و روانی، عملاً در زندگی شهروندان به‌صورت روزمره قابل‌لمس است. در قرن بیستم زمانی که هیولای ایدئولوژیک به نام مارکسیسم-لنینیسم جهان را تهدید می‌نمود، اندیشمندان سیاسی لیبرال در تلاش بودند که مفهوم دولت حداقلی را جا بی اندازند. پس از فروپاشی شوروی و حاکم شدن نظم لیبرال در سطح جهانی، بسیاری از کشورها به‌سوی نابرابری افراطی سوق یافتند و نخبگان سیاسی- اقتصادی آن کشور ها در تلاش برای جا گزینی دولت حداقلی شدند. آن‌ها بار دیگر به‌سوی کمونیسم افراطی سوق نیافتند بلکه مفهوم دولت رفاه را بسط دادند. لازمه دولت رفاه در یک جامعه، رشد پایدار اقتصادی و سیاسی و توزیع عادلانه ثروت در کشور است. با توجه به فقر فراگیر در کشور، اکثریت شهروندان انتظار دارند که حکومت نارسایی‌های اقتصادی و توسعه‌ای را از جامعه بردارد.
ج- ایجاد فرصت‌های شغلی: مسأله بیکاری در بسیار کشورهای دموکراتیک و غیر دموکراتیک در بسیاری حالات یکی از اصلی‌ترین موجبات تغییر در دستگاه حاکم بوده است. افغانستان با توجه به میزان جمعیت جوان خود، یکی از کشورهای جهان به شمار می‌رود که میزان بلند بیکاری را به خود اختصاص داده است. نبود فرصت‌های شغلی، سطح درآمد خانواده‌ها را کاهش می‌دهد که این موضوع زمینه‌ساز نارسایی‌های خانوادگی، رهزنی خیابانی، ربایش و گروگان‌گیری افراد به خاطر پول، پیوستن به گروه‌های تروریستی و مخالفان مسلح دولت، فرار نیروی انسانی از جامعه و ده‌ها چالش دیگر می‌گردد. مردم از حکومت و رئیس‌جمهور جدید توقع دارند که فرصت‌های شغلی جدید خلق نماید. هرگاه حکومت در راستای ایجاد فرصت‌های شغلی موفق شود می‌تواند زمینه‌ساز تغییرات بنیادین در جامعه شود.
د- پاسخگویی حکومت در مقابل شهروندان و مبارزه با فساد: یکی از خواست‌های اصلی مردم این است که رئیس‌جمهور و تمامی اعضای دولت در برابر مردم پاسخگو باشند. پاسخگویی به آن معنا است که حکومت به وعده‌های خود عمل نماید و تمامی رفتارشان مبتنی بر قانون اساسی کشور باشد. علاوه بر این، مردم انتظار دارند که با فساد اداری، اخلاقی و سیاسی مبارزه شود. امروزه دولت‌های فرومانده به شمول افغانستان با چالش فساد به‌شدت درگیر هستند و این امر به‌عنوان یکی از اساسی‌ترین ضعف‌های حکومت در امر خدمت‌رسانی به شهروندان در ارائه کارکرد متوقعه عمل می‌نماید. پس از 2001 میلیاردها دالر به افغانستان سرازیر شد تا این کشور ساخته شود اما وجود فساد اداری باعث حیف‌و میل شدن قسمت عمده این کمک‌ها شد و هدف از پیش تعیین‌شده برآورده نشد. عدم مبارزه صادقانه با فساد باعث ناامیدی جامعه بین‌المللی از دولت افغانستان می‌شود و این امر به کاهش کمک‌های بین‌المللی منجر می‌شود زیرا دولت‌های کمک‌کننده بدون دلایل قناعت بخش نمی‌توانند مالیات شهروندان خود را به هدر بدهند. علاوه بر آن وجود فساد در درون حکومت باعث شکل‌گیری طبقه جدیدی می‌شود که بر اساس دسترسی به منابع سیاه، چرخه دولت را در قبضه خود می‌گیرند و هیچ‌گونه پاسخگویی به مردم ندارند. شکل‌گیری طبقه مافیای در درون حکومت نه‌تنها به مردم خدمات لازم را ارائه نمی‌کند بلکه دست و پای مأموران صادق حکومت را در راستای خدمتگزاری می‌بندند.
با توجه به چالش‌های که در جامعه افغانستان وجود دارد، سطح انتظارات مردم از انتخابات و رئیس‌جمهور آینده بسیار بلند است درحالی‌که امکانات و ظرفیت‌های موجود حتی باوجود اراده لازم برای برآورده کردن چنین خواسته‌ها، نمی‌تواند به مطالبات شهروندان پاسخ مثبت بدهد. هرگاه حکومت جدید بتواند قسمت عمده از این خواسته ها را برآورده کند، برای مردم افغانستان یک دستاورد خرسندکننده محسوب می‌شود اما قناعت بخش نخواهد بود.