پنجمین دور از مذاکرات صلح افغانستان در قطر دومین روز خود را سپری نمود، زلمی خلیلزاد نماینده ویژه آمریکا در پیشبرد روند صلح با طالبان، هنگام ورود به قطر در توییتر اش نوشت که اینک وارد مرحله حساس گفتگوهای صلح خواهیم شد، او این دور از مذاکرات صلح را حساس ترین و تعیین کننده ترین مرحله این پروسه دانست؛ زیرا ملا غنی برادر یکی از بنیانگذاران گروه طالبان و شخص نزدیک به ملا عمر رهبر این گروه، نیز از زندان در پاکستان رها شده و به هدف گفتگوهای صلح در قطر با نمایند‌گان آمریکا وارد مرحله رسمی گفتگوها شد، ملا عبدالغنی برادر در زندان پاکستان به سر میبرد که با خواست آمریکا و بعضی کشورهای منطقه، از بند رها شده است، او به دلیل اینکه در لیست سیاه سازمان ملل قرار دارد نمی‌تواند سفرهای رسمی داشته باشد، به همین دلیل هواپیمای ویژه، مسئولیت انتقال او را به قطر به عهده گرفت و اکنون در این کشور به سر می‌برد.
بنا به گزارش‌ رسانه‌ها در این نشست در کنار زلمی خلیلزاد، مقام‌هایی از وزارت خارجه، دفاع، سازمان اطلاعاتی یا سی‌آی‌ای و کاخ سفید ایالات متحده امریکا نیز حضور دارند. هدف حضور مقام‌های نظامی‌ امریکا در نشست دوحه ارائه مشورت‌های فنی در پیوند به زمان خروج نیروهای خارجی از افغانستان و جزئیات دیگر این روند گفته شده است. هم‌چنان اعضای برجسته هیأت طالبان که در نشست قطر شرکت کرده‌اند شامل شیرمحمد عباس ستانکزی، ملا عبداللطیف منصور، مولوی مطیع‌الحق، مولوی عبدالسلام حنفی، مولوی شهاب‌الدین دلاور، مولوی امیر خان متقی، ملا خیرالله خیرخواه، ملا نور الله نور، ملا عبدالحق وثیق، و حاجی محمدنبی عمری برادر ملا محمد عمر رهبر پیشین گروه طالبان، می‌باشند. آن‌چه این دور نشست دوطرف را با نشست‌های دیگر متمایز می‌سازد، حضور مقام‌هایی بلندرتبه امریکا و گروه طالبان است.
اما به نظر می‌رسد که روند پیشبرد پروسه صلح هنوز در لفافه است و خطوط اساسی که باید مبتنی بر منافع ملی افغانستان ترسیم شده باشد، روشن نیست، آنچه که تا کنون و در پنجمین مرحله این گفتگوها به رسانه‌ها رسیده است، چنین نگاشته شده است که دو محور اصلی از دو جانب گفتگو کننده، پیشکش شده که در این مرحله بالای آن بحث صورت خواهد گرفت، دراین دور از مذاکرات، آمریکایی‌ها از طالبان تعهد خواهند گرفت تا از صف القاعده و سائر گروه‌های تروریستی خارج شده و همچنان از خاک افغانستان هیچگاه، بر خلاف منافع آمریکا و ناتو اقدامی صورت نگیرد، متقابلا خواست گروه طالبان در این دور از مذاکره از آمریکایی‌ها، خروج زمانمند نیروهای آمریکا و ناتو است که به توافقاتی دست خواهند یافت یا خیر که احتمال قوی این گمانه را تقویت میکند توافق بالای این دو گزینه عملی خواهد شد.
هر چند زلمی خلیلزاد، گفته است که بحث بر سر ساختار دولت افغانستان و پذیرش قانون اساسی و دست آوردهای هجده ساله، بعد از این گفتگوهای پنجمین دور، با دولت و مردم افغانستان و طالبان زمینه سازی خواهد شد که در این جلسه در مورد آن نیز یاد آوری صورت می‌گیرد تا به عنوان عضو رابط، زمینه گفتگوی دولت افغانستان و گروه طالبان را فراهم سازد؛ اما نهادهای جامعه مدنی و مردم افغانستان، از حساسیت این گفتگوها نگران اند، فعالین جامعه مدنی و جوانان افغانستان در هفته جاری با دائر نمودن کنفرانس مطبوعاتی، عنوانی آقای خلیلزاد، نگرانی عمیق خود را در پیوند به سر نوشت مبهم و پیچیده صلح ابراز داشتند، آنان در یک نامه‌ی سرگشاده، از آقای خلیلزاد خواستند تا ضمن گفتگوی دو جانبه بر سر تفاهم میان منافع آمریکا و طالبان، دست آوردهای هجده ساله افغانستان و نظام کنونی را نیز نا دیده نگیرند، در این نامه، ضمن استقبال مردم افغانستان از روند صلح، تأکید شده بود ما خواهان صلحی هستیم که پیش پرداخت آن، نظام کنونی و قانون اساسی کشور نباشد، در این نامه اضافه شده بود که زنان و نسل جدید افغانستان صلح را به هر قیمتی خواهان نیست؛ بلکه صلحی مورد قبول مردم است که خاطرات تلخ حکومت امارتی طالبان در آن تکرار نشود، و نظام موجود و قانون اساسی، دست نخورده باقی بماند؛ زیرا نسل جدید و به خصوص زنان تحصیل‌کرده، با مفکوره جدید و دموکرات به بار آمده اند که مفکوره بنیادگرایی را بر نمیتابند و هر گونه اغماض و چشم پوشی در برابر دست آوردهای جدید به ضرر جامعه بین الملل نیز خواهد بود و قابل قبول مردم افغانستان هم نمی‌باشد.
در همین حال دیده می‌شود که بعضی از جریان‌های سیاسی در داخل افغانستان، ادبیات جدیدی را تحت عنوان (صلح بین الافغانی) به کار می‌برند، مصداق این واژه هنوز روشن نیست و تعریف دقیقی نیز از آن ارائه نشده است، آیا صلح بین الافغانی متشکل از تمام اقشار جامعه، اعم از زنان، جوانان، گروه‌های جامعه مدنی، اپوزیسیون و احزاب سیاسی است یا هدف از صلح بین الافغانی، تجمع بعضی از سیاسیون شکست خورده با تعدادی از افراد و اشخاص همفکرشان از ولایات کشور که با در نظرداشت منافع جمعی خود شان گره خورده است، مطرح می‌گردد، در هر حالت اگر گفتگوهای صلح بین الافغانی به تحقق بپیوندد که هنوز تعریف مشخصی هم از آن ارائه نشده و در هاله‌ی ابهام قرار دارد، استراتژی و دور نمای مذاکرات صلح چه خواهد بود، طرح تدوین شده و ارائه خطوط اساسی که استوانه نظام و منافع ملی به حساب می‌آید و قابل مذاکره نمی‌باشند نیز از جانب این بزرگان سیاسی هنوز پیشکش نشده است، چشم بسته و فاقد دور اندیشی و عدم ترسیم ارزش‌ها، مبنی بر دائر شدن لویه جرگه، بیانگر دست پاچه‌گی این بزرگان است که حس بد بینی مردم افغانستان را بیش از قبل به سمت خود تقویت می‌کنند.
در این قبال دولت افغانستان بارها موضع و دیدگاهش را در مورد پیشبرد پروسه صلح بیان داشته، رئیس جمهور به صورت واضح و شفاف در حضور رسانه‌ها بیان داشت که نظام کنونی، قانون اساسی و دست آوردهای آن قابل مذاکره نیست و همچنان بر موضع خود ایستاده‌گی و پا فشاری دارد، بدیهی است که موضع دولت، خواست مردم افغانستان نیز می‌باشد و از آن حمایت خواهند کرد؛ لذا با توجه به تشتت و پراکنده‌گی و ابهاماتی که بر سرنوشت صلح تا کنون حاکم است، ناشی از نداشتن موضع واحد و یکپارچه است، سیاستمدارانی که از قدرت کناره هستند در صدد اند که با توجه به جریان آب حرکت نموده و ماهی دلخواه خود را صید نمایند، اینکه آینده سیاسی و نگرانی مردم در این قبال چه خواهد شد چندان اولویتی در نزد آنان ندارد، نداشتن دور نما و خط قرمز این بزرگان نسبت گفتگوهای صلح نیز بیانگر همین مسئله است که ببینند کار به جا خواهد رسید و بعدا با در نظرداشت وضعیت پیش آمده، خود را به نحوی شریک و دخیل در قدرت بسازند.
بنا به شرایط موجود و پیش آمده کنونی، به نظر می‌رسد که عموم بزرگان و سیاسیون افغانستان با حمایت از موضع‌گیری حکومت و اینکه به صورت واضح و شفاف دیدگاه و چشم انداز خود را بیان داشته پشتیبانی نمایند و از مجرای اتحاد و همپذیری، با حفظ قوت و قدرت، در گفتمان اشتراک نمایند و موارد یاد شده را غیر قابل مذاکره اعلان نمایند، دولت به عنوان یک نهاد قانونی که بر گرفته از اراده مردم افغانستان است مشروعیت و جایگاه ملی و بین المللی دارد، بزرگان سیاسی باید با درک از این مسئله، خود را در نزد مردم افغانستان و جامعه بین الملل شرمنده نسازند، آقای خلیلزاد پس از بازگشت از این سفر که با اشخاص کلیدی طالبان مذاکره نموده به احتمال قوی به توافقاتی نیز دست یافته اند؛ اما همانطور که خودش گفته بود زمینه‌ساز گفتگوی طالبان با دولت نیز می‌باشد، نتایج این مذاکره و زمان آن را نیز مشخص خواهد نموده و با دولت شریک خواهد ساخت؛ لذا اکنون پروسه صلح وارد مرحله حساس و سرنوشت ساز شده است دولت و سیاسیون با ارائه دیدگاه واحد مردم شمول که مورد قبول جامعه افغانستان نیز واقع گردد، نظام موجود، قانون اساسی و دست آوردهای هجده ساله را از موارد غیر قابل مذاکره اعلان نمایند و بر سر سائر موارد با این گروه وارد گفتگو شوند، در بازگشت آقای خلیلزاد از قطر، باید دولمتردان ما خواهان ارائه توضیح از جزئیات این گفتگوها گردند و با مردم شریک شود تا ابهامات گذشته به شفافیت برسد و مردم نیز آینده خود را در آئینه‌ی صلح ببینند.