اهمیت انتخابات پارلمانی دوره‌ی هفدهم
افغانستان این روزها در آستانه‌ی برگزاری انتخابات هفدهمین دوره‌ی مجلس نمایندگان(پارلمان) قرار دارد. مردم به این پروسه به دید یک افق نو و پروسه‌ای برای گذار از یک بحران انتخاباتی می‌نگرند. هرچند از آغاز پروسه انتخابات تا کنون ابهام و اتهام‌های زیادی در مورد شفافیت این روند موجود بود ولی بیش‌تر از آدرس جریان‌های سیاسی برای سبوتاژ انتخابات و یا امتیازگیری‌های سیاسی حواله می‌شد. برخی از جریان‌های سیاسی در ابتدای پروسه، مردم را از شرکت در روند ثبت‌نام رای‌دهندگان باز می‌داشتند؛ ولی امروز از آنان رای سراغ دارند و کاندیداهای حزبی و خانوادگی شان را به میدان مبارزات انتخاباتی فرستاده اند. شرکت در روندهای دموکراتیک حق هر شهروند واجد شرایط است و نظام دموکراسی بهترین نسخه برای وضعیت فعلی افغانستان. بنابراین برگزاری انتخابات یگانه راه تحقق دموکراسی و سهم‌گیری مردم در حاکمیت و قدرت است. انتخابات پارلمانی پیش رو به عنوان بزرگ‌ترین پروسه سیاسی که چشم امید مردم برای تغییر اوضاع سیاسی کشور بدان دوخته شده است، نسبت به انتخابات پارلمانی دوره‌های قبلی اهمیت و تمایز زیادی دارد. انتخاباتی که برگزاری آن سه سال به تعویق افتیده است بدون شک که با چالش‌ها و سدهای بزرگی مواجه بوده است؛ اما اراده‌ی جمعی مردم و حکومت برای برگزاری و سلامت این انتخابات یک امر نیک است که این روزها انتخابات با استقبال گرمی روبه‌رو شده است.
آنچه که به حیث مشکلات تخنیکی یا اختلاف نظر در مورد نحوه‌ی برگزاری انتخابات یاد می‌شد، هنوزهم دغدغه‌ی بزرگی در سلامت این پروسه است. چون انتخابات ریاست جمهوری سال 2014 با کم و کاستی‌ها و شک و شبهه در شفافیت روند رای‌دهی و شمارش آرا مواجه بود که منجر به تشکیل حکومت وحدت ملی شد و از سوی دیگر، انتخابات پارلمانی هم به موقع برگزار نشد. بنابراین مردم در کلیت پروسه انتخابات بی ‎‌باور شده بودند و مکانیزم شفافیت و سیستم برگزاری انتخابات را به دیده ‎‌ی شک می‌نگرند؛ اما تمایز اوضاع سیاسی-اجتماعی در این دوره و کارزار کمپاین‌های انتخاباتی نسبت به دوره‌های قبل باعث شده است که اهمیت این پروسه بیش‌تر گردد.
تمایز انتخابات پارلمانی دوره‌ی هفدهم
انتخابات دوره‌ی هفدهم پارلمانی از چند نگاه متمایز به نظر می‌رسد که این پروسه را مهم می‌نماید. بنابرهمین ملاحظات، مشارکت گسترده‌ی مردم در روز رای‌‍دهی بیش از هر زمان دیگری ضرور و سرنوشت‌ساز است.
۱- از نگاه اوضاع سیاسی: با توجه به وضعیت سیاسی فعلی کشور، وجود پارلمان قانونی یکی از ضرورت‌های اشد است. در گیرودار فقر و فساد و در این هنگامه‌ی مبارزه با هیولاهای تروریستی و مشکلات کاری و بودجوی از بخش‌های بهسازی و زیرساخت‌ها تا صحت، معارف و توزین بیلانس تجارت بار سنگینی بر دوش دولت و ملت افغانستان است. افغانستان در چندین دهه‌ی اخیر هر روز بیش‌تر از پیش در لحظه‌های حساس‌تری قرار می‌گیرد و اوضاع شکننده‌تر می‌شود که ممکن پیامد بی‌تدبیری سیاسی غیر قابل جبران باشد. با در نظرداشت اوضاع سیاسی کشور و اعتبار بین‌المللی دولت، باید به پروسه‌های بزرگ ملی و روند دموکراتیک ارج نهاده شود که یکی از تمایزهای انتخابات پارلمانی 1397 خورشیدی، برگزاری آن در یک برهه‌ی حساس زمانی است. از آن‌جا که در سال آینده قرار است انتخابات ریاست جمهوری برگزار شود، برای نظارت از چنین پروسه‌های بزرگ ملی-سراسری در افغانستان وجود پارلمان قانونی یک ضرورت است.
۲- از نگاه آگاهی جامعه: پس از یک تشتت و انقطاع در روزگار دولت و زندگی ملت افغانستان با ظهور طالبان، راه‌های پیموده شده در راستای توسعه‌ی زیرساخت‌ها و ارتقای سطح سواد جامعه، همه از بین رفت. با سقوط این رژیم سیاه و رقم خوردن عصر نوین افغانستان با کمک‌های مالی و سیاسی ناتو، به‌ویژه ایالات متحده امریکا زمینه ‎‌ی سوادآموزی و تحصیلات عالی برای نسل نوین افغانستان فراهم شد. حالا، پس از گذشت هفده سال و سپری شدن سه دور انتخابات ریاست جمهوری، دو دوره انتخابات پارلمانی و سه دوره انتخابات شورای ولایتی، مردم با آگاهی بیش‌تر به سوی صندوق‌های رای می‌روند. اکنون مردم «رای» را به عنوان یک حق شهروندی برای مشارکت سیاسی شان و برگزاری انتخابات را روند دموکراتیک و راهی برای سهیم شدن در قدرت و حاکمیت سیاسی در دولت می‌پندارند.
۳- از نگاه تجربه‌ی پارلمانی: پارلمان افغانستان تاکنون شانزده دوره تشکیل شده و اکنون ما در آستانه‌ی تشکیل هفدهمین دوره‌ مجلس پارلمان قرار داریم. از جمله شانزده دوره‌ فعالیت و تقنین پارلمان در گذشته، تنها دو دوره‌ی اخیر پس از تصویب قانون اساسی جدید، تشکیل پارلمان براساس برگزاری انتخابات سراسری را شاهد بودیم. اکنون ملت افغانستان تجربه‌ی دو دور وکالت نمایندگان پارلمان را به یاد دارند و با آگاهی از حق رای خود و نقش پارلمان در دولت، مسولیت‌ها و صلاحیت‌های نمایندگان پارلمان به سراغ انتخابات می‌روند. این مشارکت آگانه در انتخابات باعث تشکیل پارلمان بهتری خواهد شد که یک وجه تمایز انتخابات این دوره با دوره‌های قبلی نیز به شمار می‌رود.
۴- ازنگاه افراد دخیل در کارزار انتخاباتی(کاندیداتوران):  جدا از بحث چیستی، اهمیت وجودی و ضرورت برگزاری انتخابات در زمان کنونی؛ یکی از ابعاد تمایز انتخابات این دوره‌ی پارلمانی همانا عوامل این پروسه است. همانند دیگر شرایط این دوره، کاندیداتورانی که در کارزار انتخاباتی این دوره برای رسیدن به کرسی‌های پارلمانی وارد مبارزات انتخاباتی شده اند، یک وجه تمایز به شمار می‌رود. در میان کاندیداهای این دوره سه تیپ افراد برجسته و مهم دیده می‌شود که در دوره‌های قبل حضور این افراد کم‌تر بود. به همین دلیل یکی از الزامات مشارکت گسترده‌ی مردم در انتخابات این دوره و اهمیت پارلمان هفدهم چشم امید برای تغییر در قوه‌ی مقننه توسط سه تیپ افراد ذیل است. در پروسه انتخابات پارلمانی این دوره شمار زیادی از دانش‌آموخته‌گان، جوانان و زنان حضور دارند. دانش‌آموخته‌گان، جوانان و زنان؛ سه تیپ افراد توان‌مند و کارای کشور که بر اهمیت حضور و کارایی نقش آنان در ساختار دولت و پیشبرد سکتورهای خصوصی همه پی برده اند. اکنون هم این سه تیپ به عنوان بهترین گزینه‌های پارلمانی برای ملت افغانستان شمرده می‌شوند.
الف) دانش‌آموختگان: پارلمان به عنوان یکی از سه قوه‌ی دولت، مکانی برای نخبه‌گان کشور است. پارلمان خانه‌ی ملت و محلی برای قانون‌گذاری است که نخبه‌گان کشور در این مجلس در مورد مسایل مهم ملی و سرنوشت‌ساز و مشی آینده‌ی دولت تصمیم می‌گیرند. دو دوره پارلمان انتخابی که در یک و نیم دهه‌ی گذشته روی کار آمد با کمبود افراد متخصص و دانش‌آموخته مواجه بود. بسیاری‌ها هرچند با رای مردم به کرسی‌های پارلمان رسیدند ولی درایت لازم برای پیشبرد امور پارلمانی و مسولیت‌های تقنینی را نداشتند. این یک امر غیر قابل انکار است که پارلمان افغانستان به جای نظارت بر حکومت، به فساد آغوشته شد. اعتبار و اعتماد از میان خانه‌ی ملت(پارلمان) و ملت رخت بربست. یک و نیم دهه‌ی گذشته از یک سو فرصتی خوبی برای ظرفیت‌سازی و رشد استعدادهای نخبه در میان نسل نوین افغانستان هم بود که شماری از این نخبه‌گان در رقابت‌های انتخابات پارلمانی شرکت کرده اند. کسانی به میدان آمده که اکنون پارلمان افغانستان به آنان نیاز دارد. وجود چنین دانش‌آموخته‌گان در پارلمان کشور یک ضرورت است تا روند دخالت در کارهای غیرمسولانه و خارج از صلاحیت نمایندگان پایان یابد و پارلمان کشور به رسیدگی در امور وکالت، تقنین و نظارت بپردازد. وجود شمار زیادی از استادان دانشگاه، دانش‌آموخته‌گان حقوق، علوم سیاسی، اقتصاد، جامعه شناسی و روابط بین‌الملل در میان کاندیداهای این دوره یکی از وجوه تمایز این پروسه نسبت به دوره‌های قبلی است. هم‌چنین تعداد زیادی از افراد کارکشته از بخش‌های اداره و مدیریت و آگاهان مسایل امنیتی و اوضاع سیاسی کشور در این رقابت حضور دارند که دست انتخاب کنندگان(رای‌دهندگان) را در انتخاب نماینده بازتر می‌کند و حضور آنان در پارلمان مسلماً باعث تغییر و بهبود در اوضاع داخلی مجلس و ساختار دولت خواهد شد.
ب) جوانان: افغانستان در منطقه(نظر به نفوس) به عنوان کشوری دارای بیش‌ترین نیروی جوان است ولی تاکنون نقش جوانان در اداره‌های کار و صلاحیت‌های اجرایی دولت کم‌رنگ بوده است. ضمن آنکه در فصل جدید دموکراسی در افغانستان، شمار زیادی از جوانان به تحصیلات عالی دست یافتند و ده‌ها هزار جوان در خارج از کشور تحصیلات عالی شان را به اتمام رساندند؛ حالا بخش عظیمی از کاندیداتوران انتخابات پارلمانی را نیز جوانان تشکیل می‌دهد. برجستگی نقش جوانان در کارزار انتخابات فرصت این را فراهم می ‎کند تا شماری از این جوانان به پارلمان راه یابند. این یک امر مسلم است که نیروی جوان نسبت به نسل گذشته و نمایندگان پیشین، کار بهتر و شفاف‌تری خواهند کرد. آشنایی با دانش روز، تحصیلات عالی و نیروی انجام کار؛ سه ویژگی مهم نسل جوان است که قدرت تغییر و ظرفیت همپذیری برای تحکیم وحدت ملی در کشور را برای این تیپ در پارلمان آینده یاری خواهد رساند.
ج) حضور گسترده‌ی زنان: وجود شمار زیادی کاندیداهای زن در میان کاندیداتوران پارلمانی امسال برای مشارکت سیاسی زنان در افغانستان و گسترش نقش آنان در قدرت یک روزنه‌ی امید است. زنان در افغانستان که بنابر محدودیت‌های سنتی-فرهنگی و محرومیت‌ها در حاشیه‌ی قدرت و خارج از دایره ‎‌ی سیاست نگه‌داری می‌شد، امروز با پشتیبانی قانونی و حمایت مردمی در تمامی عرصه‌ها وارد شده اند. هرچند میزان و کیفیت حضور زنان در تمامی بخش ‎‌ها رضایت‌بخش نبوده و به‌ویژه این نقش در عرصه‌ی سیاسی گاهاً صرف سمبولیک بوده، اما زنگ بیداری زنان نواخته شده است. اکنون زنان در قبال سرنوشت شان حساس شده اند و برای زدودن موانع پیشرفت شان خود تلاش می‌کنند. مشارکت سیاسی زنان بحث بزرگ و طولانی در افغانستان است که اکنون فرصت مشارکت سیاسی زنان مهیا شده و زنان حق حضور در اجتماع را دارند. این حضور در بخش‌های سیاسی باید به حضور محض باقی نماند و به حضور موثر تبدیل شود و مشارکت سیاسی زنان در انتخابات فقط به عنوان رای‌دهنده‌ نباشد بلکه به رای‌دهنده‌گان دارای حق انتخاب و به انتخاب شونده مبدل شود. حضور زنان دانش‌آموخته و کارکشته در بخش‌های مختلف از عرصه‌ی سیاست تا مدیریت و از رسانه تا فعالیت‌های اجتماعی-مدنی، نقش زنان را در انتخابات این دوره پررنگ‌تر کرده است. حضور گسترده‌‌ی زنان در مبارزات انتخاباتی این دوره به عنوان کاندیدای پارلمانی یک امید تازه‌ای برای تغییر در ساختار جامعه‌ی سیاسی به سوی تساوی جنسیتی و حل مسایل اختلاف جنسیتی در قدرت و سمت‌های دولتی به شمار می‌رود.
قرار است انتخابات پارلمانی به تاریخ بست و هشتم میزان تا کمتر از سه هفته‌ی دیگر برگزار شود که در با وجود سه تیپ برجسته‌ی فوق در میان کاندیداتوران پارلمانی دوره‌ی هفدهم از مهم‌ترین وجوه تمایز این پروسه به شمار می‌رود.  پارلمان افغانستان بیش از هرچیز دیگری به تغییر چهره‌ها نیازمند است؛ زیرا عملکرد چهره ‎‌های گذشته و موجود در پارلمان کشور باعث انقطاع رابطه‌ی اعتماد و اعتبار میان ملت-پارلمان و حکومت-پارلمان شده است. ازهمین رو انتخابات پیش رو در وضعیت حساس سیاسی-امنیتی با افزایش آگاهی مردم از پارلمان نظر به تجربه‌ی عملکرد دوره‌های اخیر مجلس در درون دولت و جامعه و نقش نمایندگان در رابطه میان دولت و ملت بسیار مهم تلقی می‌شود. این سه گزینه در میان کاندیداتوران در روز انتخابات برای رای‌دهندگان دست باز می‌دهد تا با حساسیت در قبال سرنوشت کشور و خانه‌ی ملت(پارلمان) بهترین و شایسته‌ترین‌ها را برای ایجاد یک تحول و دگرگونی مثبت در کشور روی کار آورند.