این روزها انتخابات به یکی از داغ‌ترین خبرها در افغانستان بدل شده است. شاید افراد زیادی را می‌شناسیم که برای انتخابات پیش رو کاندیداتوری خود را اعلام کرده است و یا نامزد احتمالی است. انتخابات پارلمان و شورای ولسوالی یکی از پرشورترین انتخابات در این سال‌ها است. دلیل آن هم ازدیاد کاندیدان است.
براساس تعریف‌های رایج انتخابات یک فرایند رسمی است با گام‌ها و مراحلی که از پیش تعیین شده است که این امکان را فراهم می‌کند که مردم برای یک مدت مشخصی از آیندۀ حاکمیت در کشورشان تصمیم‌گیری کنند. انتخابات اصلی‌ترین شیوۀ اعمال حاکمیت مردم بر مردم بوده و یک شاخص برای دموکراسی محسوب می‌شود.
پایه‌سنگ انتخابات در بریتانیه گذاشته شده است. با رشد بورژوازی شهری، در خواست‌های بسیاری از این طبقه برای مشارکت در تصمیم‌گیری‌ها، حاکمیت را وادار کرد تا نمایندگان، این نیروی جدید یعنی نمایندگان مردم عام را در تصمیم‌گیری‌ها شرکت دهند. انتخابات به شکلی که امروزه انجام می‌شود در سده‌های هفدهم و هجدهم بود که شکل گرفت. به این ترتیب انتخابات در کشورهای توسعه‌یافته پایه‌گذاری شد.
کشورهای مختلف برای انتخابات خود قوانین مختص به کشورشان را دارند اما مهم‌ترین آنها قوانین افراد واجد شرایط و داشتن حق یک رأی است که در همۀ کشورها وجود دارد، همۀ رأی‌ها یکسان بوده و برابر شمرده می‌شود. مثلاً رأی یک فرد از دورترین نقطۀ کشور با رأی یک فرد در قلب پایتخت و یا وزیر و غیره برابر و اثر یکسانی دارد. دیگر اینکه رأی باید مخفی باشد و مخفی باقی بماند. زمان انتخابات نیز معین است و بعد از آن حق اضافه‌کردن هیچ رأی را نخواهند داشت.
اینها قوانین انتخابات است و در بعد از انتخابات هم قوانینی وجود دارد که براساس آن وقت معینی برای انتخاب‌شونده‌ها وجود دارد. مثلاً افراد برای یک مدت خاص برای آن پست یا مقام تعیین می‌شوند، اما چیزی که قابل تأمل است این است که نمایندگان مردم در مدت چهار سال گذشته به صورت غیرقانونی بعد از مدت تعیین‌شده در مقام خویش باقی‌مانده‌اند و به فعالیت‌های خویش پرداخته‌اند در حالیکه این نقض قانون است.
با این شرایط کسانی که امید به این دارند که در انتخابات پیش رو می‌توانند به مقامی برسند بسیار زیاد است. بازار گرم سیاست و فعالیت‌های سیاسی پای تعدادی افراد را به این مرحله سوق می‌دهد نه‌تنهای سابقۀ کاری یا فعالیت سیاسی ندارند و صرفاً براساس یک سری از ملزومات که خود به آن واقف‌اند وارد این کارزار می‌شوند. بسیاری از آنها کمترین اطلاعات را در مورد کاری را قرار است مسؤلیت آن را به عهده بگیرند، دارند اما فضا طوری آماده شده است که بسیاری از این افراد انتخابات را با یک مسابقۀ دَوش اشتباه گرفته‌اند و سعی دارند در این مسابقه گوی سرعت را از دیگر افراد بدزدند.
افرادی هستند که بدون کدام زمینه‌سازی یا حتی فکر کردن به این مسأله، شب می‌خوابند و صبح به رؤیای شب‌شان را با ثبت‌ نام در انتخابات به حقیقت نزدیک می‌کنند. اما آیا این روند برای انتخابات درست است؟ گذشته از اینکه انتخابات یک روند است برای احقاق دموکراسی، آیا برای به عهده‌گرفتن این مسؤلیت نباید کمی به توانایی خودمان و شرایط موجود توجه کرد؟ گذشته از اینکه جامعۀ ما فعلاً مانند غریقی است که برای رسیدن به ساحل نجات دست و پا می‌زند. اما مسأله این است؛ آنهایی که سودای خدمت دارند و خود را خادم مردم معرفی می‌کنند به این فکر کرده‌اند که برای این خدمت شرایط لازم را دارند. امکان اینکه فردا دوباره به همان سرنوشتی دچار شویم که دچار بوده‌ایم یا حتی بدتر ما را وادار نخواهد کرد که کمی معقولانه به این مسأله بنگریم.
لازم به ذکر نیست که در انتخابات قبلی چه مشکلاتی را پشت سر گذاشته‌ایم و چه پول‌هایی که در این گیرودار خرج شده است. افرادی به پارلمان راه یافتند که بعد از چندین سال به این نتیجه رسیدیم که همانی نبودند که ما انتظارش را داشتیم. حال در این انتخابات چه خواهد شد آیا همان اشتباهات تکرار نخواهد شد.
از اوایل قرن 20 تاکنون مردم افغانستان 16 بار پای صندق ‎های رأی به منظور شرکت در انتخابات پارلمانی رفته ‎اند و پس از 13 دوره انتخابات پارلمانی سرانجام در 1352 شمسی و با تغییر نظام از شاهی به جمهوری، پارلمان نیز از قانون اساسی افغانستان حذف شد.
در نیمۀ دوم دهه 60 شمسی نظام پارلمانی در قانون اساسی جدید افغانستان دوباره احیا شد اما پس از یک دوره برگزاری انتخابات پارلمانی و به دلیل پیروزی مجاهدین و عدم وجود شرایط مساعد، باز هم فعالیت پارلمان در این کشور به حاشیه رفت.
در افغانستان نظام ریاستی مختلط، حاکم است و مردم در کنار این که به صورت مستقیم رئیس‌جمهور را انتخاب می ‎کنند به همین شیوه نمایندگان خود را برای پارلمان بر می‌گزینند.
در سال 1384 شمسی دوباره انتخابات پارلمانی در افغانستان انجام و پس از پایان موفقیت‌آمیز یک دور کاری در سال 1389 یکبار دیگر انتخابات پارلمانی در این کشور برگزار شد.
مرحله بعدی انتخابات پارلمانی در وقت معین آن برگزار نشد و این انتخابات قرار است در نیمه دوم سال جاری در کشور برگزار گردد.
براساس قانون دورۀ کاری پارلمان افغانستان چهارساله تعیین شده است و سال پنجم انتخابات پارلمانی برگزار می ‎شود. با اوضاعی که در کشور وجود دارد این است که این کشور اوضاع نابسامانی را تجربه می‌کند چنانکه سال‌ها چنین بوده است. مگر در دهۀ اخیر که این نابسامانی کمی رنگ ثبات نسبی به خود دیده است اما بازهم با آغاز دهۀ دوم دوباره این روند به سمت بی‌ثباتی پیش رفته است.
اگر برای پارلمان جدید نمایندگان آگاه و کارکشته انتخاب نشود می‌تواند این بی‌ثباتی و ناامیدی مردم را به آینده تجدید کند. اما بازار گرم انتخابات نان خیلی‌ها را به روغن تَر خواهد کرد.
یکی از مشکلاتی که باز هم مردم را نسبت به این روند ناامید می‌کند گزارش تقلابات انتخاباتی در انتخابات گذشته است که در این انتخابات نیز می‌تواند رأی مردم را به پشیزی برابر کند. انتخاب افراد سرشناس و نالایق نیز از دیگر مشکلاتی است که این ماراتن را به مسابقه‌ای ناعادلانه مبدل می‌تواند. ما برای مهم‌ترین رکن یک حکومت چه می‌توانیم انجام دهیم؟ آیا رأی