الف. این نوشته‌ای را که با هم مرور می‌کنیم، یک مقیاس خوبی است تا توسط آن افراد دخیل یا درگیر با قضایای سیاسی و اجتماعی یا «گاو گول» و سیاستمداران تحول‌گرا را از هم تشخیص بدهیم؛ وانگهی دنباله‌روی «گاو گول» را رها کنیم و با سیاستمداران تحول‌گرا و «مدیران سیاسی تحول‌آفرین» همراه شویم. ممکن است که این پرسش در ذهن شما زنده شود که راه شناخت یا تشخیص این مقیاس چیست؟ پاسخش ساده است. شما فقط در پای سخنرانی این دو دسته از افراد بنشینید و بدون حب و بغض به ساختمان، فیزیک، فرم و ساختار و همچنین محتوا و درون‌مایۀ سخنرانی‌ها دقت کنید. به‌خوبی خواهید فهمید که «گاو گول» چه کسانی هستند و «سیاستمداران تحول‌گرا» چه افرادی.
مفهوم و معنی «گاو گول»
اصطلاح «گاو گول» اصطلاح توهین‌آمیز نیست، بلکه کنایه عامیانه‌ای است که بین توده‌های سرزمین من به‌ویژه مردم آبادی پدری من کاربرد دارد؛ مثلاً به کسی که همیشه اطراف خود می‌چرخد و یا به کسی که راهبردی به آینده ندارد و به کسی که همیشه در جا می‌زند و به کسی که همه‌اش در گذشته زندگی می‌کند، به این نوع آدم‌ها «گاو گول» گفته می‌شود. گاو گول از منطق زندگی دهقان‌ها گرفته شده است. مثلاً دهقان‌ها برای جدا کردن دانه گندم از کاه، از ابزاری به نام «جوغول» استفاده می‌کند. شکل و ساختار جوغول بدین شکل است که دهقان‌ها چند نر گاو را گردن به گردن با طناب می‌بندند شبیه گردش عقربه ساعت در «خرمن جای» روی گندم‌های تازه درو شده گردش می‌دهند تا گندم‌ها از اثر پای نر گاوها از کاه جدا شوند. در اصطلاح دهقان‌ها همان گاوی را که شبیه پاشنه و یا «قلقنه» دروازه یا همان ته عقربه سامت است و بقیه گاوها مانند گردش عقربه روی پاشنه می‌چرخند، «گاو گول» می‌گویند. همین اصطلاح «گاو گول» در ادبیات دهقان‌ها به افرادی بدون تغییر، تحول، پیشرفت و دگرگونی به کار می‌رود.
حال، برخی از افراد درگیر و دخیل در سیاست و اجتماع، مصداق همین ضرب‌المثل یا همین کنایه است. این دسته از افراد که کاربرد «رهبران سیاسی» یا «سیاستمدار» به آن‌ها درست نیست، رفتار، کردار و پندارش شبیه به «گاو گول» است. هرگاه شما خواستید تا تشخیص بدهید این به‌اصطلاح فرد سیاسی «گاو گول» است یا به معنای واقعی سیاستمدار تحول‌گرا و ترقی‌خواه، زیر پای سخنرانی‌شان بنشینید و دقت کنید.
سیاستمدارانی مثلاً گاوگول، همواره در گذشته زندگی می‌کنند. این‌ها همیشه «دندول نشخوار» می‌کنند و به‌جای ابزار جنگی برای مبارزه با عقب‌ماندگی «کنتلی» در شانه دارند. این دسته از افراد هرگاه سخنرانی کنند، یا گلویشان را پاره می‌کنند و فریاد می‌زنند یا در هر سخنرانی تکرار مکررات سخنرانی‌های گذشته را تکرار می‌کنند. این دسته از «گاو گول‌ها» همیشه در ته تاریخ نفس می‌کشند. همواره برایشان رویدادهای پوچ، مایۀ مباهات است. رویدادهای که به گذشته منتهی می‌شود تا به آینده.
ادبیات به‌اصطلاح سیاستمداران «گاوگول» همواره کهنه، از مد رفته، قدیمی، فرسوده، سنتی، مرده و پژمرده است. این دسته از افراد عقب گرا چون دانش سیاسی ندارند. از آنجایی که آسیابشان به نرخ عقربۀ رو به گذشته بهتر می‌چرخند، لذا تمام سخنرانی‌هایشان را گوش کنیم، یک کلمه از ادبیات پویا، تحول‌گرا، دگرساز و مطابق زندگی رو به افق دیده نمی‌شود.
دسته بندی‌ها
گاو گول‌ها را می‌توان از سخنرانی‌شان به‌خوبی فهمید. سخنرانی این دسته از افراد دارای ویژگی‌های زیر است:
1. در سخنرانی‌هایشان هیچ‌گاه از مفاهیم تحول‌آفرین و ارزش‌های جهان مدرن شنیده نمی‌شود. تمام درون‌مایۀ سخنرانی‌شان «پف» و «پتاق» ناقی است.
2. سخنرانی‌هایشان دارای حشو، زوائد و اضافات بسیار است. مقدمه طولانی شبیه  مقدمه‌های ملاهای روضه‌خوان است.
3. سخنرانی‌هایشان همواره بدون آمادگی، بدون معلومات و داده‌های مفید است دقیقاً شبیه به چهارمغزی پوچ یا پوک.
4. مردم را به افتخارات تاریخ تیرشدۀ گذشته سرگرم می‌کنند؛ زیرا که این دسته از افراد هیچ‌گاه به‌سوی افق و به‌سوی تابش خورشید حرکت نمی‌کنند؛ بلکه تلاش می‌کنند تا به مرزهای غروب مردم را به‌پیش هدایت کنند.
5. این دسته از افراد شاید در عمر کنونی خودش روی «کتاب را باز نکند»، زیرا روش و منش شان شبیه به داروغگی است تا رهبری سیاسی و اجتماعی.
6. سخنرانی‌هایشان همواره شفاهی است. این نوع ریتم، ریتم عوامانه و عوام‌زده فقط «کاه بی‌دانه» باد می‌کنند. کاهی که در آن یک دانه، دانه وجود ندارد.
7. سخنرانی‌هایشان دارای رگه‌های ارباب‌منشی، داروغگی است نه رهبری سیاسی و اجتماعی؛ لذا خمیرمایه و یا درون‌مایۀ این نوع سخنرانی عوامانه و عوام‌فریبی است تا خردگرایی.
در برابر «گاو گول‌های» سیاست و اجتماع، سیاستمداران تحول‌گرا و با سواد هستند. این دسته از سیاسیون، سخنرانی‌شان دارای ویژگی‌های زیر است:
- این دسته از افراد برای اینکه «چه بگویند» تا مفاهیم تحول‌آفرین و ارزش‌های مدرن جهان را توسعه‌ بخشد، پیشاپیش آمادگی می‌گیرند. مطالعه می‌کنند. معلومات و «دیتا» جمع‌آوری می‌کنند.
- این دسته از افراد همواره سخنرانی‌هایشان را از روی متن (text) می‌خوانند؛ زیرا ارائۀ درست و مدرن جهان امروز ارائه از روی متن است. دلیل این امر این است که هرگاه به سخنرانی‌های آنانی که در مقر سازمان ملل متحد ارائه می‌شوند، شفاهی نیست بلکه کتبی یا نوشته است. این، یکی از اصول ارائه یا سخنرانی است.
- این دسته از افراد با انتقال مفاهیم جهان مدرن مانند «قانون‌مندی»، «حاکمیت قانون»، ارزش‌های توسعه گرایانه ای چون آزادی و حقوق شهروندی، پلورالیزم یا تکثرگرایی، الگوهای جهان توسعه‌یافته، مدل‌ها و الگوهایی که جامعه را به «جامعه مطلوب» برساند و از «وضعیت بد» به «وضعیت خوب» انتقال بدهد و... در پی تحول فضا است.
- این دسته از سیاستمداران دارای ظرفیت‌های علمی، توانایی‌ها و قابلیت‌هایی است که در متن خود اموری چون «دانش و دانایی»، رهبری تحول‌خواه و تحول‌آفرین، نوگرایی و نواندیشی، عبور از گذشته‌ها را دارد. این نوع افراد هیچ‌گاه «نان به نرخ روز نمی‌خورد» و هیچ‌گاه تلاش نمی‌کنند تا «از شانه‌های مردم بالا بروند» و هرگز نمی‌خواهند تا «داروغه» باشند؛ بلکه می‌خواهند سیاستمدار باشند و جامعه را به‌سوی خرد سیاسی دعوت کنند. عملکرد این نوع سیاستمداران مصداق همان عبارت یا جملۀ انگلیسی است که می‌گوید:
«Life is too short to start your day with broken pieces of yesterday, it will definitely destroy your wonderful today and ruin your great tomorrow.
جمله‌ای که مفهوم آن این است: زندگی خیلی کوتاه‌تر از آن است که خود را روی تکه‌ها و شکسته‌های دیروز عیار بسازی در آن صورت بنیاد کار تو بر باد خواهد بود. زندگی خود را با معیارها و عیارهای امروز بنا کن و برای فردای شگفت‌انگیز و نیکو پل بزن.
ب. ما نباید «سخنرانی» افراد را ساده بگیریم. متخصصین در مورد ویژگی‌های سخنرانی خوب سه ویژگی برشمرده‌اند که از جمله وب‌سایت «انسانیت/ manliness » به سه ویژگی اشاره دارد:
- استایل/ سبک و فرم سخنرانی/ Style: یک سخنرانی عالی باید به‌طور استادانه ساخته شود.
- محتوا، درون‌مایه و یا مادۀ سخنرانی/ Substance: یک سخنرانی عالی باید شگفت‌انگیز ارائه شود و باید بر روی یک موضوع ارزشمند تمرکز کند و بهترین ارزش‌ها و آرمان‌ها به مخاطبان القا شود.
- تأثیر/ Impact: همیشه تلاش کند تا مخاطبان را از برخی واقعیت‌ها یا ایده‌ها متقاعد کند. بهترین سخنرانی‌ها دل و ذهن را تغییر می‌دهند.
ج. اهمیت «ارائۀ خوب» یا «سخنرانی خوب» شخیصت افراد را به نمایش می‌گذارد. روی این جهت است که پژوهشگران و متخصصین این امور بهترین سخنرانان تاریخ را مطابق برداشت و فهم خودشان دسته‌بندی کرده‌اند و لیست کرده‌اند. برخی باور دارند که ماندگارترین و یا سخنرانی‌هایی که دارای ویژگی‌های فوق هستند تعداد 35 سخنران در تاریخ ثبت شده‌اند و بعضی باور دارند ده تا سخنران در تاریخ جاودانه شده‌اند و.... شما می‌توانید جستجو کنید و در این باره معلومات به دست بیاورید؛ زیرا در این نوشته مجالی برای پرداختن به این موضوع نیست.
نتیجه‌گیری
حال با توجه به مطالب فوق، تو و انصاف تو، تو و فهم تو که چقدر موضوع را درک می‌کنی. آیا به دنبال داروغگی افراد و عقب گرایی جامعه هستید یا درصدد همراهی سیاستمداران خردگرا و تحول‌گرا در افغانستان؟ بیا یک ترازو بگیر و دست به مقیاس یا تول کردن بزن. بهتر است به سیاستمدارانی که جهان نو را به روی ما باز می‌کنند و خواهان خردمندی است و جامعه را به سوی «جامعۀ مطلوب» فرا می خوانند دست یاری بدهیم. قضاوت با خود شما.