یادبود از شهیدان و پاسداشت از جان‌فشانی‌ها و جان‌نثاری‌های آنان بر ما لازم است؛ یعنی امر نیکو و پسندیده است که شهیدان و اندیشه‌هایشان را بازخوانی نموده برای بهبود اوضاع‌واحوال اجتماعی، سیاسی، اقتصادی‌مان به کار بگیریم. در سرزمین ما، سرداران و جان بازانی زیادی بودند که اندیشه‌های بسیار بلند و متعالی برای آینده‌ی این سرزمین و مردم آن در سر داشتند؛ اما زندگی‌شان مهلت ندادند و به دیار ابدیت پیوستند. یادآوری و به‌کارگیری آن اندیشه‌ها برای نسل امروز و فردای سرزمین ما، می‌تواند راهگشا و راهبر باشد. بنا بر همین دلیل تجلیل از مقام شهدا، یادبود و بازخوانی از اندیشه‌های شهیدان، یک امر بسیار نیکو است. منصفانه نیست که با رفتن آن بزرگواران، ما یاد و خاطر آن‌ها را نیز از ذهن‌ها پاک‌کنیم و زمان وزندگی‌شان را به فراموشی بسپاریم، اندیشه‌هایشان را نادیده بگیریم. انصاف حکم می‌کند که با بازخوانی آنان، پیوندمان را با روح این بزرگواران حفظ کنیم و راه و رسم شان را فراموش ننماییم.
دلیل منطقی و درست هم همین‌ها می‌تواند باشد؛ یعنی به این منظور از شهیدان و سالروز شهادت شان یادبود به عمل می‌آوریم که هم روح آنان را شاد کرده باشیم و هم با بازخوانی اندیشه‌ها و آرمان‌های چاره‌ساز و راهگشای آنان برای بهبود زندگی خودمان بهره برده باشیم. اگر به این نیت یادبود و بازخوانی صورت بگیرد، امر نیکو، پسندیده و درعین‌حال مفید و ارزشمند خواهد بود.
به نظر می‌رسد که در یادبودها و به‌ویژه در هفته شهید این دو مسئله کمی به فراموشی سپرده‌شده است. ما راه و رسم شهیدان را کنار گذاشته به یک سمت دیگری در حرکتیم. واکنش‌های ما، به‌طور روشن نشان می‌دهد که آنچه ما در این هفته شهید می‌کنیم، با روح و آرمان شهیدان پیوندی ندارد. روح شهیدان نیز از این رفتارهای ما آزرده و رنجیده خواهد شد. تجلیل‌ها و یادبودها بیشتر رنگ و بوی دیگری به خود گرفته است. رنگ و بوی که می‌تواند در تعارضی با آرمان شهدا قرار بگیرد.
یا مشکل در این است که آرمان شهدا را نشناخته‌ایم و ناآگاهانه حرکت می‌کنیم و یا هم رفتارها و واکنش‌های ما، احساساتی و عقده مندانه است. در هفته شهید، تعداد از جوانان احساساتی دست به رفتار و کنش‌های می‌زند که هیچ سودی ندارد؛ اما شوربختانه همیشه زیان‌بار بوده است. در همین سال‌های اخیر همه‌ی ما و شما شاهد آن بودیم و هستیم که این نوع واکنش‌ها و رفتارها با مقام و جایگاه رفیع شهیدان در تناقض قرار دارد. در سال‌های گذشته از رفتارها و کنش‌های احساساتی و عقده مندانه، برای تعدادی زیادی از مردم آسیب رسیدند و حتا متأسفانه گاهی منجر به قربانی شدن افراد بی‌دفاع و بی‌گناه هم شده است. هیاهو راه انداختن در سرک‌های عمومی، تفنگچه کشیدن، برخورد خشن با مردم عوام، شعارهای تحریک‌آمیز سردادن، لت و کوب افراد غریب و بی‌دفاع، بند انداختن سرک‌های عمومی، زخمی شدن مردم بی‌گناه و ده‌ها رفتار دیگر در یادبودهای هفته‌ی شهید رخ‌داده است. حالا هرکدام ما و شما اگر در مقام یک آدم بی‌غرض و مرض به قضاوت بنشینیم و منصفانه به این رفتار و اعمال بنگریم؛ آیا این رفتارها روح شهیدان را نمی‌آزارد؟ آیا شهیدان راضی است به اذیت شدن مردم عوام؟ آیا آرمان شهدا با کنش‌های ما در روزهای یادبودشان همخوانی دارد؟ آیا این رفتارها با استفاده از نام شهدا، به معنای خیانت و بدرفتاری با روح و آرمان آنان نیست؟
فقط کافی است چند دقیقه‌ی خودمان را درجای افراد قرار بدهیم که در روزهای یادبود از شهدا آسیب‌دیده‌اند، یا عزیزی را ازدست‌داده‌اند، یا زخمی شده‌اند، یا چاقو خورده‌اند، یا با آنان خشونت شده، یا به موتر و مال و اموال شان آسیب‌رسیده‌اند. به نظر شما این طبقه‌ی از مردم با رسیدن هفته شهید و یادبودها چه احساسی به سراغ شان می‌آید؟ اگر شما جای این‌ها بودید چه احساس داشتید؟ مسلماً که احساس بسیار ناخوشایند و حتا حس انزجار و نفرت و دوری. چرا؟ چون شما در این روز آسیب‌دیده‌اید و این روز یادآور درد و رنج و خاطره‌ی ناخوشایند شما است. پس خوب است که شهیدان را بد تفسیر و معنا نکنیم. این کنش‌های احساساتی و بی‌سود ما، روح آنان را می‌آزارد و جایگاه و پایگاه شان را در بین مردم، لطمه می‌زند. باید برای توسعه‌ی اندیشه‌های آنان و پر رهرو شدن راه شان گام برداریم نه برای فرار مردم از این بزرگواران.
متأسفانه سوءاستفاده از نام و نشان شهیدان بسیار زیاد شده است. برخی از سردمداران سیاست نام شهیدان را ابزاری برای رسیدن به هدف‌های شان قرار می‌دهند. روی صحنه نام شهیدان و آرمان‌های آنان را مطرح می‌کنند و پشت‌صحنه به دنبال چوکی، قدرت، ثروت، نفوذ و ... می‌گردند. این افراد بزرگ‌ترین جفا را در حق شهدا و مردم مرتکب می‌شوند. با شعارهای احساساتی و تحریک‌آمیز از قدرت مردم و نیت بسیار صاف و صادقانه‌ی جوانان استفاده‌ی نابجا می‌کنند. مردم را بر می‌شورانند و تنش ایجاد می‌کنند. مردم را رویاروی هم قرار می‌دهند، شعارهای «مرده باد» و «زنده‌باد» سر می‌کشند و ده‌ها عمل ناشایسته‌ی دیگری را انجام می‌دهند. هیچ‌کدام از این رفتارها نمی‌تواند بازتاب‌دهنده‌ی آرمان شهدا باشد. شهدا مگر سعادت و آزادی مردم را نمی‌خواست؟ اگر می‌خواست ما با رفتارهای مان دقیقاً عکس آن حرکت می‌کنیم.
این نوشته خطاب به جوانان عزیزی است که با احساسات شان بازی می‌شود و ابزارِ دست یک تعداد آدم فرصت‌طلب قرار می‌گیرد. جوانان برومند! برما لازم است که از مقام شهیدان باشکوه هرچه بیشتر یادبود و تجلیل نموده، اندیشه‌های شان را بازخوانی نماییم. در دانشگاه‌ها، در مراکز علمی، در بین مردم، در همه‌جا به‌صورت عمیق و دقیق و موشکافانه اندیشه‌های شهیدان مان را بکاویم و مردم را با اندیشه‌های بلند و جان‌نثاری‌ها و زحمات این شهیدان آشنا کنیم. شناساندن دقیق شخصیت، زندگی و جان‌نثاری‌های این شهیدان خیلی مفید و کارآمدتر از این است که با برخورد احساساتی و زودگذر و بی‌نتیجه با مقام و جایگاه این شهیدان بازی کنیم. زمانی آن رسیده است که شهیدان را از چنگال افراد فرصت‌طلب برهانیم. نگذاریم که شهیدان بد تفسیر و تأویل شود و در دستان ناخلف یک تعداد آدم سودجو قرار بگیرد. نگذاریم که شهیدان ابزار رسیدن به خوان نعمت و ثروت و قدرت برای یک عده آدم‌های فرصت‌طلب و بی‌انصاف تبدیل شود. چشم امید شهیدان هم به یاران بی‌ریا و ارادتمند است که صاف و صادقانه با آنان روبرو می‌شوند و نام و نشان و اندیشه‌های آنان را به‌پای زر و زور و تزویر نمی‌ریزند.
جوانان برومند! با کنش‌های عاقلانه و رفتار نیک و پسندیده‌ی تان تلاش نمایید که این هفته‌به‌هفته همدلی و همدردی بدل شود. رفتار به‌جا و دقیق و سنجیده شده‌ی شما، ازیک‌طرف مشت کوبنده‌ی باشد به دهن افراد فرصت‌طلب و دورنگ و دغل و از طرف دیگر الگوی شود برای همزیستی، همدیگر پذیری و مهرورزی. شما یک الگو خلق کنید. الگوی که سال‌ها جایش خالی بوده و هست. با ورزیدگی و شایستگی‌تان هفته‌ی شهادت را به شکوه و اوج برسانید. به امید اینکه جوانان برومند با رفتارهای مناسب و به‌جای شان در هفته‌ی شهید، الگوی نوینی برای نسل امروز افغانستان خلق کنند.