دفتر معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (يوناما) ديروز گزارش ساليانه خود راتحت عنوان «محافظت افراد ملکي در منازعات مسلحانه» از ميزان تلفات افراد ملکي در جنگ‌هاي جاري کشور طي سال گذشته ميلادي، به نشر رساند. در اين گزارش 23 صفحه‌اي يوناما، سال 2016 با بيشترين ميزان قربانيِ افراد بي‌طرف، يکي از مرگ‌بارترين سال براي افراد ملکي خوانده شده است. يوناما روي جلد گزارش خود را، عکسي از قبرهايي که براي دفن افراد کشته‌ شده‌ي ملکي، آماده شده، انتخاب کرده است. اين عکس از مقبره‌هاي آماده براي دفن قربانيان حمله‌اي که بر يک تظاهرات مردمي به تاريخ 23 جولاي/ 2 اسد سال جاري خورشيدي صورت گرفت، مي‌باشد. يوناما حمله بر اين تظاهرات را که در چهارراهي دهمزنگ کابل اتفاق افتاده، يکي از مرگ‌بارترين حمله پس از سال 2001 در کشور خوانده است. انتخاب اين عکس مفهوم آسيب‌پذيري افراد ملکي را در جريان منازعات کنوني در کشور، بيان مي‌کند.
ميزان تلفات افراد ملکي در سال 2016

گزارشي را که يوناما از شمار کشته‌ها و زخمي‌هاي افراد بي‌طرف منتشر کرده، نشان از افزايش 3 درصدي تلفات افراد ملکي در جريان يک‌سال از سال 2009 خورشيدي به اين طرف مي‌باشد.گزارش يوناما شمار تلفات افراد ملکي را طي سال 2016 ميلادي، اين‌گونه شرح داده است:
1. تعداد کل قربانيان (کشته‌ها و زخمي‌ها):                         11418 نفر
2. تعداد کشته‌ها:                                                          3498 نفر
3. تعداد زخمي‌ها:                                                         7920 نفر
4. تعداد کشته‌هاي افراد ملکي از جنوري سال 2009 تا دسامبر 2016: 24841 نفر
5. تعداد زخمي‌هاي افراد ملکي از جنوري سال 2009 تا دسامبر 2016: 45347 نفر
بر اساس اين گزارش يوناما،مجموع تعداد قربانيان افراد ملکي تنها در سال 2016 ميلادي، تقريبا برابر با نيمي از تعداد کشته‌شده‌هاي افراد ملکي در جريان 8 سال گذشته (2009 تا آخر 2016) مي‌باشد.
در اين گزارش آمده است ميزان تلفات ملي در سال 2016 نسبت به يک سال قبل آن (2015) در مجموع 3 درصد افزايش داشته در حالي‌که شمار زخمي‌ها در اين جريان زماني، 6 درصد افزايش را نشان مي‌دهد اما تعداد کشته‌ها 2 درصد کاهش يافته است.

کودکان در خط مقدم قربانيان
گزارش يوناما وضعيت نگران‌کننده‌ي کودکان را در شرايط امنيتي کنوني نشان مي‌دهد. در گزارش آمده است که کودکان در سال گذشته، کودکان در منازعات مسلحانه کشور شديدا متاثر گرديده و نسبت به سال 2015 ميلادي، ارقام قربانيان کودک در سال 2016، 24 درصد افزايش يافته است. در اين به تعداد 923 کودک کشته شده و 2589 نفر ديگر هم زخمي شده‌اند.
در گزارش، عامل اصلي افزايش تلفات کودکان، انفجار مواد منفجرناشده‌ي باقي‌مانده از جنگ، خوانده شده است.
کاهش تلفات زنان

در گزارش يوناما نوشته شده است که تعداد تلفات زنان در سال 2016 نسبت به سال قبل‌تر آن2 درصد کاهش يافته است. شمار قربانيان زنان طي سال 2016 به تعداد 341 کشته و 877 نفر زخمي، به ثبت رسيده است. با اين حال، گزارش‌گر يوناما نوشته است، طي سال گذشته ميلادي ميزان تلفات زنان ناشي از جنگ‌هاي زميني، 7 درصد افزايش يافته است و هم‌چنان مخالفان دولت به مجازات زنان از طريق ساختارهاي عدلي و قضايي موازي (محکمه صحرايي) ادامه داده‌اند.
عوامل تلفات

در اين گزارش عوامل تلفات افراد ملکي را به دو دسته تقسيم‌بندي کرده است.
1. عناصر دولتي.اين دسته شامل، نيروهاي امنيتي افغان، نيروهاي بين‌المللي و ديگر گروه‌هايي که در درگيري‌ها تحت حمايت حکومت افغانستان قرار دارند مي‌شود. در گزارش مجموع24 درصد عامل قربانيان افراد ملکي به عناصر دولتي نسبت داده شده است که از اين ميان20 درصد نيروهاي امنيتي ملي افغان، 2 درصد شبه‌نظاميان طرف‌دار دولت و 2 درصد ديگر هم نيروهاي بين‌المللي شناخته شده است.
2. عناصر ضد دولتي. اين دسته به مجموعه گروه‌ها و افرادي اطلاق مي‌شود که برضد حکومت افغانستان مي‌جنگند و آن‌ها شامل گروه طالبان،شبکه حقاني، تحريک اسلامي ازبکستان، جنبش جهاد اسلامي، لشکر طيبه، جيش محمد و داعش شاخه ولايت خراسان مي‌شوند. اين‌ها افراد و گروه‌هايي‌اند که روي اهداف ايدئولوژيکي، اقتصادي و سياسي مصروف نبرد هستند. 61 درصد عامل تلفات افراد ملکي، عناصر ضد دولتي شناخته شده و بيشترين تلفات را گروه طالبان بر مردم وارد کرده است.
در اين گزارش، عامل 10 درصد تلفات هردو طرف درگير به‌صورت مشترک شناخته شده و عامل 5 درصد ديگر آن مشخص نشده است.
قتل‌هاي هدف‌مند و جنايت جنگي

در گزارش يوناما حمله برا تجمعات مردمي، حمله برگروه‌ها قومي و اقليت‌هاي مذهبي و آسيب رساندن به گروه خاصي جنايت جنگي پنداشته شده است. بر اساس گزارش يوناما، عنصر ضد دولتي گروه داعش در سال گذشته، حملات خود را در افغانستان نسبت به سال 2015، طي سال 2016 ميلادي 10 برابر افزايش داده است. تاکتيک‌هاي راه‌اندازي حملات داعش، به‌صورت هدف‌مند و آسيب‌رساني به گروه قومي و مذهبي خاص، خوانده شده است. در اين گزارش، حمله بر تظاهرات مردمي جنبش روشنايي به تاريخ 23 جولاي در ميدان دهمزنگ کابل يک حمله هدف‌مندانه از سوي گروه داعش بر عليه گروه قومي هزاره و اقليت مذهبي شيعه خوانده شده است. بر اساس گزارش يوناما در اين حمله 85 فرد غيرنظامي کشته شده و 413 نفر ديگر هم زخمي شدند آن‌ها عمدتا مربوط گروه قومي هزاره و از اقليت مذهبي شيعه بود.که در اين گزارش هم‌چنان حمله بر زيارت سخي و مسجد باقرالعلوم نيز حمله هدف‌مندانه، فرقه‌گرايانه و آسيب رسانيدن به اقليت مذهبي شيعه و گروه قومي هزاره، خوانده شده است. تداميچي ياماماتو رييس يوناما نيز ديروز در نشست خبري در کابل، حمله بر تظاهرات جنبش روشنايي در ميدان دهمزنگ را پيچيده و جنايت جنگي خواند.
چگونگي تلفات افراد ملکي

بر اساس اين گزارش يوناما، افراد ملکيبنا به دلايل و از اثر کاربرد تاکتيک‌هاي مختلف جنگي از سوي طرف‌هاي درگير، در جريان سال گذشته ميلادي، کشته و زخمي شده‌اند.در گزارش آمده است که انفجار مواد منفجرناشده و تعبيه شده باقي مانده از جنگ، حملات انتحاري، حملات پيچيده، حملات هوايي و هم‌چنان استفاده از خانه‌هاي افراد ملکي به‌عنوان سنگر جنگي که اين کار را بيشتر عناصر ضد دولتي انجام داده‌اند، عوامل افزايش تلفات افراد ملکي مي‌باشد.
آماري را که يوناما ارايه کرده، نشان مي‌دهداز مجموع افراد قرباني، 38 درصد به اثر جنگ‌هاي زميني، 19 درصد مواد انفجاري تعبيه شده، 17 درصد حملات انتحاري و پيچيده، 11 درصد در نتيجه قتل‌هاي هدف‌مند و عمدي، 6 درصدبه اثر مواد منفجر ناشده‌ي باقي مانده از جنگ، 5 درصد به اثر حملات هوايي و 4 درصد ديگر هم در نتيجه کاربرد تاکتيک‌هاي ديگر جنگي، کشته و زخمي شده‌اند.
پيشنهادات

مسوولان ماموريت يوناما در افغانستان در پايان اين گزارش پيشنهادهايي را به هدف جلوگيري از تلفات افراد ملکي به عناصر ضد دولتي و عناصر دولتي ارائه کرده است.پيشنهاد يوناما براي عناصر ضد دولتي اين است که مکلفيت‌هايي را بر اساس حقوق‌ بشردوستانه بين‌المللي در نظر بگيرند و هم‌چنان هدف قراردادن افراد و اهداف ملي را به‌شمول مقامات دولتي، خبرنگاران، مدافعان حقوق‌بشر، قاضي‌ها، سارنوال‌ها، کمک‌رسان‌ها، عبادت‌گاه‌ها و مراکز فرهنگي را متوقف کنند. و هم‌چنان گفته است که از استفاده از کاربرد تمامي انواع مواد انفجاري از قبيل واسکت‌هاي انتحاري، موترها و مواد تعبيه شده در آن و انفجار آن در ميان جمعيت و تجملات افراد ملکي، خودداري کنند. مسوولان يوناما به مسوولان حکومتي هم پيشنهاد کرده‌اند که براي جلوگيري از افراد ملکي بايد شبه‌نظاميان و خيزش‌هاي خودجوش مردمي که در منازعات مسلحانه، اشتراک مي‌کنند، خلع‌سلاح شوند و بايد از کاربرد چنين نيروها در جنگ خودداري شود. يوناما که از سال 2009 به اين طرف، ثبت تلفات افراد ملکي را در منازعات مسلحانه کشور شروع کرده، نشان مي‌دهد که با گذشت هر سال، ميزان تلفات ملکي،افزايش يافته است و امسال به بالاترين سطح خود رسيده است. حالا با نشر اين گزارش، دولت مکلف است پاسخ بدهد که چرا با گذشت هر سال ميزان تلفات افراد ملکي افزايش مي‌يابد؟آيا اطمينان برنامه‌اي وجود دارد که دولت از افزايش ميزان تلفات غيرنظاميان و نظاميان در کشور جلوگيري کند؟ دولت با نشر اين گزارش بايد مردم را قناعت دهد که از افزايش قربانيان ملکي جلوگيري مي‌کند. بايد ديد که دولت در قبال گروه‌هاي مخالف، خصوصا گروه دولت، چه سياستي را اتخاذ خواهد کرد که منجر به صلح شود.