روز گذشته بيش از 51 درصد از اتباع بريتانيا در يک همه‌پرسي تاريخي براي خروج از اتحاديه اروپا رأي دادند. همه‌پرسي خاتمه يافت، اما بحران در اين کشور آغاز شد. روند قانوني ترک اين اتحاديه پيچيده‌تر از آن است که به نظر مي‌رسد. تأثيرات اقتصادي، سياسي و امنيتي اين تصميم در کوتاه‌مدت، ميانه مدت و درازمدت نه تنها در داخل بريتانيا و منطقه منحصر خواهد ماند، بلکه اين تأثيرات فرامنطقوي نيز خواهد بود. چنين تصميم‌ها حتي مي‌تواند بر اوضاع افغانستان نيز تأثير گزار باشد.
پيچيدگي روابط کشورهاي اروپايي:
باوجوداينکه کشورهاي عضو اتحاديه اروپا داراي زبان‌ها و فرهنگ‌هاي مختلف هستند، اما اين اتحاديه در سال 1957 ميلادي توسط 6 کشور اروپايي براي روابط اقتصادي شکل گرفت. فعلاً اين اتحاديه داراي 28 کشور عضو است و به حيث يک اتحاديه سياسي و اقتصادي فعاليت مي‌کند.
به شمول بريتانيا 22 کشورهاي عضو اتحاديه اروپا اعضاي دائمي سازمان پيمان آتلانتيک شمالي (ناتو) هستند. تمام کشورهاي عضو ناتو از حمايت کامل سياسي و نظامي اين سازمان پرقدرت برخوردار هستند. کشورهاي عضو اتحاديه اروپا عضو سازمان امنيت و همکاري اروپا بوده و نيم اين سازمان را که 57 عضو دارد، تشکيل مي‌دهند. اين سازمان بزرگ‌ترين ساختار بين‌المللي مربوط به مسائل امنيتي است که در عرصه‌هاي کنترول اسلحه، حقوق بشر، آزادي مطبوعات و انتخابات آزاد و منصفانه فعاليت مي‌کند.
ازجمله 26 کشورهاي عضو، 22 کشورهاي اتحاديه اروپا عضو کامل معاهده شينگن هستند. يکي از اهداف اصلي اين معاهده سفر با يک ويزه به تمام اين کشورها است. 19 کشورهاي اتحاديه اروپا عضو منطقه يورو (يورو زون) يا واحد پولي اروپا هستند که در تمام معاملات داخلي تنها از واحد پولي يورو استفاده مي‌کنند. اعضاي اتحاديه اروپا در چندين معاهدات و توافق‌نامه‌هاي دو و چندجانبه در بافات هاي مغلق با يکديگر وصل هستند.
بريتانيايي‌ها در سال 1975 دقيقاً 41 سال قبل طي يک همه‌پرسي با آراي اکثريت کامل 67٫2 در صد وارد اتحاديه اروپا شدند و اينک به تاريخ 23 جون 2016 با 51٫9 درصد آراي مخالف از با اين اتحاديه خداحافظي کردند. باوجوداينکه تصميم نهايي به‌دست پارلمان اين کشور است و مردم مي‌کوشند که يک همه‌پرسي ديگري را برگزار کند، اما هر تصميم برخلاف نتايج همه‌پرسي ممکن اوضاع را وخيم‌تر سازد.

دلايل نارضايتي بريتانيايي‌ها از اتحاديه اروپا بسيار است. مهاجرت‌هاي وسيع از کشورهاي اروپايي شرقي و خاورميانه، قوانين و قواعد پيچيده اتحاديه توأم با محدوديت‌ها بريتانيايي‌ها را مجبور ساخت تا پاي صندوق‌هاي رأي رفته و سرنوشت خود را رقم بزنند. قبل از انتخابات سرتاسري سال 2015 نخست‌وزير کنوني بريتانيا، ديويد کامرون نيز به احزاب و ملت اين کشور وعده سپرده بود که بعد از پيروزي‌اش همه‌پرسي براي بقا و يا خروج از اين اتحاديه را برگزار خواهد کرد. اما شخص او يکي از حاميان باقي ماندن در اين اتحاديه است.
تأثيرات اقتصادي:
بعد از اعلام نتايج همه‌پرسي قيمت پوند انگلستان در برابر دالر با سقوطي که در سي سال گذشته سابقه نداشت، مواجه شده. شاخص بورس در آمريکا، انگلستان و تمام کشورهاي بزرگ به‌صورت جمعي و ناگهاني سقوط کرده که باعث تشويش ايالات‌متحده امريکا، چين و جاپان نيز شده است. مبني بر اعلام آژانس اعتبارسنجي اس اند پي تصميم انگليسي‌ها براي خروج از اتحاديه اروپا احتمالاً رتبه اعتباري بريتانيا که از بالاترين سطح اعتماد برخوردار بوده، را کاهش خواهد داد.
اگر وضعيت چنين ادامه بيابد به شمول سرمايه‌گذار خارجي، بريتانيايي‌ها هم مجبور مي‌شوند تا سرمايه‌هاي خود را از بريتانيا بجاي محفوظ‌تر انتقال دهند. در طويل‌المدت اين کشور از اکثريت مزاياي تجارتي اتحاديه اروپا محروم مي‌شود. فراموش نبايد کرد که هدف اصلي ايجاد اين اتحاديه بعد از جنگ جهاني تنها رشد تجارت و صنعت کشورهاي عضو بود و بريتانيا ازجمله کشورهاي پر نفوس در اين اتحاديه از امتيازات خاص برخوردار بود. بريتانيا شامل واحد پولي اروپا (يورو) و پيمان شنگن نشد تا از سرحدات و واحد پولي‌اش بهتر حفاظت کند. اما اينک اين تصميم نه تنها بالاي اقتصاد بريتانيا و اروپا تأثيرگذار است، بلکه تمام جهان را متضرر نمود.
تأثيرات سياسي:
بعد از اعلام نتايج همه‌پرسي نخست‌وزير بريتانيا، ديويد کامرون از مقامش استعفا داد و در ماه اکتوبر رسماً مقام رهبري حکومت را ترک مي‌کند. درعين‌حال بيش از 48 در صد که اکثريت ايشان جوانان بريتانيايي هستند از حاميان اتحاديه و باقي بودن کشور خود در اين اتحاديه هستند. اين قشر ناراضي و خشمگين يک تهديد جدي براي ثبات اين کشور پنداشته مي‌شود. ساکنين ايرلند شمالي و اسکاتلندي‌ها از سال‌ها بدين سو علاقه‌مند هستند به حيث کشورهاي مستقل عضو اتحاديه اروپا باشند. حالا شهروندان اين دو کشور بريتانيايي که براي باقي بودن بريتانيا در اتحاديه اروپا رأي داده‌اند روي ترک دائمي بريتانيا و استقلال خود بحث مي‌کنند و توقع مي‌رود که اين کشورها براي استقلال کامل خويش همه‌پرسي را به را انداخته و بريتانيا را ترک کنند.
ساکنان شهر ويلز براي ايجاد يک کشور مستقل بحث‌ها را آغاز کرده‌اند. ده‌ها هزار باشندگان شهر لندن نيز يک طومار را امضا نموده و خواهان ايجاد يک کشور مستقل هستند. بريتانياي کبير، کشور که مرزهاي جهان را خط‌کشي مي‌کرد،‌ امروز در معرض تجزيه قرار دارد. به‌اصطلاح مشهور بريتانياي کبير قرن‌ها تحت عنوان «تفرقه بينداز و حکومت کن» بر کشورها حکمراني کرد. اينک ممکن بريتانياي کبير به يک بريتانياي کوچک مبدل شود، چون بعد از همه‌پرسي اين کشور با يک بحران بسيار جدي داخلي روبرو است. از يک سو اتحاديه را ترک کردند، از سوي ديگر نخست‌وزير اين کشور استعفا داد و اينک مليت‌هاي اين کشور در مورد تجزيه بريتانيا بحث مي‌کنند.
بعض از احزاب سياسي آلمان، فرانسه، ايتاليا و هالند نيز از حکومت‌هاي خود مي‌خواهند که اتحاديه اروپا را ترک کنند. نظر به قوانين اين اتحاديه خروج يک کشور عضو تا دو سال وقت را در برمي‌گيرد. از يک سو اين زمان براي تجديدنظر بر تصميم بريتانيايي‌ها کافي است و از سوي ديگر طولاني شدن خروج بريتانيا از اين اتحاديه باعث طولاني شدن بحران و بي باوري در ميان اعضايي اين اتحاديه خواهد شود. اما اين قاره فقط سه دهه قبل شاهد فروپاشي اتحاد جماهير شوروي بود و با چنين بحران‌ها آشنايي کامل دارد.
باوجوداينکه به شمول کشورهاي عضو اتحاديه اروپا و متحدان نزديک بريتانيا چون ايالات‌متحده امريکا بارها از مردم اين کشور تقاضا کردند که بايد با اتحاديه باقي بمانند. اما حالا سران کشورهاي اتحاديه اروپا طي يک بيانيه‌اي مشترک با ابراز تأسف از تصميم انگليسي‌ها خواهان آماده مذاکره براي تکميل فوري روند خروج انگلستان از اين اتحاديه شده‌اند.
تأثيرات امنيتي:
قاره اروپا مرکز جنگ‌هاي بزرگ تاريخي به شمول جنگ جهاني اول و دوم بوده است. در اين قاره ده‌ها ميليون انسان‌ها طي جنگ‌هاي جهاني و جنگ‌هاي داخلي از بين رفته‌اند. در طول تاريخ نه تنها اينکه اروپا کشتارگاه ميليون‌ها اروپايي بوده، بلکه مرکز ترويج ناامني‌ها در جهان هم شناخته مي‌شود. از امپراتوري روم و اسکندر مقدوني تا امپراتوري بريتانياي کبير اروپايي‌ها در جريان بيش از بيست و سه قرن درگير فتوحات و جنگ‌هاي خونين بوده‌اند.
قاره اروپا و بال خصوص اتحاديه اروپا با تهديدات تروريستي مواجه است. حملات اخير در پاريس و بلژيک نشان‌دهنده تهديدهاي جدي به اين اتحاديه است. اين کشورها در کنار تروريسم با تهديدات تجاوز روسيه هم مواجه هستند. بعضي از اعضاي اين اتحاديه سه دهه قبل عضو اتحاد جماهير سوسياليستي شوروي بودند و هنوز هم روسيه تشنه انتقام، علاقه‌مند اشغال و مداخله در اين کشورها است. اخيراً اشغال شهر کريميا اوکراين نيت ريس جمهور پوتين را واضح‌تر ساخت.
باوجوداينکه ناتو براي تمام کشورهاي عضو اين پيمان به حيث يک تضمين دفاعي در صورت تجاوز خارجي و چتر اتمي شمرده مي‌شود، اما اروپا در تلاش ايجاد نيروي واحد مسلح اروپايي است.
عضويت کامل در اتحاديه اروپا به نحوي سرحدات کشورها را به يک سرحد مبدل نموده و در صورت تهديد امنيتي چون سرحد ميان کشورهاي عضو وجود ندارد تمام اعضايي اين اتحاديه يکسان متضرر مي‌شوند. بريتانيا که داراي موقعيت ستراتيژيک و امکانات وسيع نظامي است من حيث يک نگهبان نيرومند اين اتحاديه محسوب مي‌شود و در عدم موجوديت اين کشور اتحاديه اروپا با تحديدهاي بيشتر مواجه خواهد شد.
تأثيرات بر افغانستان:
باوجوداينکه روابط افغانستان با بريتانيا پر از فراز و نشيب‌هاست، اما اين کشور اکنون يکي از شرکايي نزديک افغانستان محسوب مي‌شود. در جريان مأموريت آيساف بعد از ايالات‌متحده امريکا بيشترين نيروهاي نظامي اين کشور در افغانستان مستقر بود. از سال 2001 بدين سو بريتانيا با افغانستان ميلياردها دالر کمک نموده است. دفتر انکشاف بين الملي حکومت بريتانيا در جهت حمايت از انکشاف امنيت، حکومت‌داري، زيربنا، اقتصاد و فراهم آوري خدمات مبرم تا پايان سال 2017 وعده همکاري 178 ميليون پوند نموده است.
افغانستان و اتحاديه اروپا در سال 2015 توافق‌نامه همکاري «توسعه و مشارکت» را امضا نمودند. اتحاديه اروپا يکي از بزرگ‌ترين دونر هاي افغانستان بشمار مي‌رود که در عرصه‌هاي دموکراسي، امنيت، رشد و توسعه‌اي اقتصادي، حاکميت قانون، حمايت از روند صلح، ترويج حقوق بشر و حکومت‌داري خوب تا هنوز صدها ميليون يورو را به مصرف رسانده و اين اتحاديه در جريان شش سال آينده 1،4 ميليارد يورو با افغانستان کمک خواهد کرد. باوجوداينکه بحران احتمالي اتحاديه اروپا دائمي نخواهد بود، اما اکنون جهان به يک دهکده مبدل شده است، لذا در بحران اتحاديه اروپا و انگلستان برنده‌ها کمتر و بازنده‌ها بيشتر خواهند بود.