در تاریخ سیاسی و اجتماعی افغانستان ما با بحران قدرت مواجه می باشیم. حاکمان افغانستان به خاطر کسب قدرت سیاسی و حفظ قدرت سیاسی خود خون های زیادی را ریختند. موردی مشاهده نمی شود که قدرت سیاسی بدون خون ریزی و منازعه انتقال پیدا کرده باشد. قدرت با جنگ برادران، خانواده، قبیله و گروه های قومی از فردی به فردی دیگر انتقال نموده است. حکومت رئیس جمهور کرزی از این جهت یک استثنا است. کرزی اولین رئیس جمهور مردمی افغانستان است که قدرت را به شکل مسالمت آمیز از مجرای انتخابات به گروه دیگری واگذار می کند. قبل از رئیس جمهور کرزی اما، مجددی نیز قدرت را به فردی دیگر بدون خون ریزی و به شکل مسالمت آمیز واگذار کرد. اما حکومت مجددی حکومت مردمی نبود. مجددی کمتر طعم قدرت را چشید. کرزی هم رئیس جمهور منتخب مردمی بود و هم طعم قدرت را برای بیش از ده سال تجربه کرد. از این لحاظ باید از رئیس جمهور کرزی به خاطر واگذاری قدرت سیاسی به شکل مسالمت آمیز تقدیر و تشکر کرد.از رئیس جمهور کرزی تنها به خاطر واگذاری قدرت سیاسی نباید تقدیر کرد. بلکه از او به خاطر خدمات اش نیز باید تقدیر کرد.

رئیس جمهور کرزی در سال 2001 میلادی یک ویرانه را به دست گرفت و بیش از یک دهه بر آن حکومت کرد. او در این دوره کار های مهم و اساسی انجام داد. او میلیون ها کیلو متر سرک ساخت. ساخت سرک ها اساسی ترین و مهمترین مولفه در رشد اقتصادی است. زیرا ساخت سرک حمل و نقل را تسهیل می بخشد. رشد اقتصادی در دوران رئیس جمهور کرزی در تاریخ افغانستان بی سابقه بوده است. در سال های 2008 و 2009 اقتصادی کشور در حدود 8% رشد داشته است. اگر چه به زیر بنا های اقتصادی کمتر پرداخته شد اما به صورت کلی، سطح زندگی و سطح رفاه مردم بالا رفت.

رئیس جمهور کرزی در بخش حکومت داری نیز، موفق بوده است و باید از او تقدیر و تشکر کرد. در کنفرانس بن اگر چه او بنیانگذار حکومت دموکراتیک نبود. اما او توانست حکومت دموکراتیک را حفظ کند. او در حالی در رأس قدرت سیاسی قرار گرفت که گروه های مختلف جهادی مسلح بودند و هر کدام می توانست مشکلی فراروی حکومت او خلق کند. با وجود این چالش او توانست همه گروه های جهادی را خلع سلاح نماید و اکثر آن ها را در چارچوب قدرت مشارکت دهد. او در حقیقت توانست افراد و گروه های را در چارچوب حکومت جمع کند که این افراد و گروه ها برای سال های متمادی با همدیگر جنگیده بودند. گروه های جهادی در طول بیش از یک دهه مانع جدی فراروی حکومت ایجاد نکرد. به باور نویسنده این از درایت رئیس جمهور کرزی بود که توانست آن ها را به گونه ای مدیریت نماید که کسی ممانعت جدی برای حکومت او ایجاد نکند.با درایت رئیس جمهور کرزی در مدیریت گروه های جهادی تا حدودی ثبات سیاسی نسبی به وجود آمد. از این جهت افغانستان گام های بلند در راستای توسعه به صورت عام و توسعه  سیاسی به صورت خاص برداشت که همه این ها با مدیریت رئیس جمهور کرزی ممکن گردید.

تاریخ سیاسی و اجتماعی افغانستان تاریخ اختناق و استبداد بوده است. فضای خصوصی وجود نداشته است. آزادی بیان، عقیده، رسانه و ... بر مردم حرام بوده است. در طول تاریخ افراد زیادی به خاطر عقاید و باور های متفاوت کشته شدند. در دوره حکومت رئیس جمهور کرزی ما نسبت به کشور های همسایه از آزادی بهتری برخوردار بوده ایم. هر شهروند افغانستان در ابراز عقیده و باور های خود آزاد بوده است. رسانه ها زیادی به خاطر آزادی به وجود آمده به وجود آمدند. رسانه های تصویری، چاپی و صوتی بار ها بدون منطق و دلیل بر رئیس جمهور کرزی تاختند و برخی تنها رئیس جمهور کرزی را فحش و ناسزا گفتند اما رئیس جمهور کرزی به خاطر باورمندی به آزادی، چالشی فراروی آزادی های شکل گرفته به وجود نیاورد. از این جهت، رفتار های کنش های رئیس جمهور کرزی در تاریخ سیاسی و اجتماعی افغانستان یک نمونه است.

حکومت رئیس جمهور کرزی اگر چه در طول بیش از یک دهه به خاطر فرار از قانون و فساد گسترده مورد انتقاد بوده است اما باید متذکر شد که حکومت رئیس جمهور کرزی تا حدودی زیادی موفق بوده است. او قوانین زیادی را به وجود آورد. او با فساد مبارزه کرد. اما از آنجایی که ساختار کلان جامعه ما معیوب و ناقص است تلاش های او جواب نداد. آنچه مهم و اساسی است این است که رئیس جمهور کرزی برای از بین بردن فساد مبارزه نمود. در طول بیش از یک دهه حکومت هیچ پرونده مبنی بر فساد شخص رئیس جمهور کرزی مطرح نشد.

در بخش سیاست خارجی نیز رئیس جمهور کرزی تا حدودی موفق بوده است. اگر برخورد های دوگانه او با پاکستان و امضا نکردن پیمان امنیتی در گذریم او روابط گسترده و نیک با تمام کشور های دنیا داشته است. روابطی که ما در تاریخ روابط خارجی خود تجربه نکرده بودیم.او توانست میان ابر قدرت ها بازی نماید. بازی که تا هنوز هزینه ای در بر نداشته است. تا حدودی زیادی در دوره حکومت رئیس جمهور کرزی منزلت ملی ما دگرگون شد. با وجود چالش ها و موانع مختلف در این بخش نیز، باید از رئیس جمهور کرزی تقدیر و تشکر کرد.

لیست تمام خدمات رئیس جمهور کرزی در این نوشتار ممکن نیست. او بیش از همه حاکمان سیاسی افغانستان برای کشور کار نموده است. مردم افغانستان برای او و حکومت او دیق خواهد شد. رئیس جمهور بعدی (اشرف غنی یا عبدالله عبدالله) ویژگی ها و خصوصیات او و حکومت او را نخواهد داشت. نه اشرف غنی صبر و حوصله رئیس جمهور کرزی را دارد و نه عبدالله عبدالله درایت و توانایی مدیریتی رئیس جمهور کرزی. هیچ از یک از دو کاندید ریاست جمهوری توانایی مدیریت گروه های مختلف را ندارد. مردم افغانستان برای رئیس جمهور کرزی و حکومت او دیق خواهد شد. حکومت او برای نسل های بعد یک نمونه خواهد بود.

حکومت بعدی باید درس های زیادی از حکومت کنونی و از شخص رئیس جمهور کرزی بگیرد. رئیس جمهور کرزی به نفی گروه های قومی نپرداخت. اگر چه او متهم به کنار زدن هزاره ها از قدرت بود. اما به صورت سیستماتیک این کار را نکرد.کنار زده شدن هزاره ها از قدرت بیشتر نتیجه بازی خام خود هزاره ها بود. رئیس جمهور بعدی باید مانند رئیس جمهور کرزی همه گروه های اجتماعی را در ساختار قدرت سهیم سازد. آزادی های به وجود آمده را حفظ کند. حکومت مردمی و دموکراتیک را تحکیم بخشد. در سیاست خارجی، روابط خود را با کشور های مختلف حفظ نماید. حکومت بعدی اگر از دوران حکومت کرزی درس نگیرد، افغانستان به گذشته باز خواهد گشت.با تمام اما و اگر ها در یک کلام باید گفت تشکر رئیس جمهور کرزی!