روز شنبه 24 جوزا دومین دور انتخابات ریاست جمهوری به اتمام رسید. مردم به شکل گسترده به پای صندوق های رأی حضور یافتند و مانند دور اول به رأی دادند. رأی مردم رأی به دموکراسی و ارزش های جدید بود. مردم در حقیقت برای چندمین بار تجدید میثاق با دموکراسی نمودند. در سال 2001 میلادی نخبگان افغانستان از گروه های مختلف اجتماعی در بن آلمان نظام سیاسی دموکراتیک را پایه گذاری نمودند که آن نظام مورد پذیرش و مقبولیت مردم قرار گرفت. مردم به نظام جدید رأی دادند. روز شنبه برای چندمین مردم به نظام سیاسی دموکراتیک خود رأی دادند. مردم در عین حال، که به نظام سیاسی دموکراتیک و به قانون اساسی رأی دادند به امارت اسلامی طالبان و گروه های تند رو نیز نه گفتند.در همین راستا چند نکته قابل یادآوری است.

اول؛ دموکراسی نظام سیاسی است که فضای عمومی را به مردم واگذار می کند. فضای عمومی عرصه حضور مردم و نخبگان سیاسی و گروه های اجتماعی برای گرفتن مهمترین تصمیم ها می شود. دموکراسی بدون فضای عمومی و بدون مردم معنی و مفهوم اساسی ندارد. در عین حال، که فضای عمومی در دموکراسی ها مهم و اساسی می باشد. فضای خصوصی نیز دارای اهمیت می باشد. تفکیک میان فضای عمومی و خصوصی تنها در نظام سیاسی دموکراتیک امر پذیرفته شده است. اگر فضای عمومی عرصه سیاست و اعمال قدرت است. فضای خصوصی فضای مقدس است که نباید پای سیاست و قدرت در آن باز شود. در فضای عمومی و خصوصی آنچه مهم است، مردم است. فضای عمومی به خاطر حضور مردم در عالم سیاست شکل گرفته است. فضای خصوصی نیز به خاطر حفظ حریم های شخصی برای مردم به وجود آوده است. بنابراین آنچه مهم و اساسی است مردم است.این مسئله نشان می دهد که دموکراسی بدون مردم معنی ندارد و تحکیم دموکراسی بدون حضور مردم در عرصه عمومی ممکن نیست. بنابراین برای تحکیم دموکراسی ما نیازمند حفظ فضای عمومی و خصوصی هستیم و نیازمند آنیم که حضور مردم را همیشه در عرصه عمومی و در مهمترین مسائل داشته باشیم.

دوم؛ به لحاظ تاریخی ما بیشتر گرفتار نظام های استبدادی بوده ایم. به لحاظ جغرافیایی کشور ما یک کشور کوهستانی محسوب می شود. تاثیر جغرافیا و نظام استبدادی باعث شده است که روحیه مردم ما تا حدودی خشن بار بیاید. این روحیه خشن ناسازگار با دموکراسی ارزش های جدید است. مردم اگر چه بار ها به دموکراسی رأی دادند اما ناگفته نباید گذاشت که رأی به دموکراسی همراه با خشونت ها و کشت و کشتار نیز صورت گرفته است. گروه های تند رو بخش از مردم ماست که با دموکراسی مخالف است.بخش زیادی از مردم ما اگر به دموکراسی رأی دادند بخش دیگر شان همزمان عهد و پیمانی با نظام های استبدادی و نظام های خشن دینی بستند. ما برای تحکیم دموکراسی نیازمند آنیم که همه گروه های مخالف را در عرصه سیاست بکشانیم. مهم این نیست که همه مردم از دموکراسی و نظام سیاسی کنونی حمایت کند. مهم این است که مخالفین نظام از مکانیسم های قانون اساسی به منظور دستیابی به قدرت استفاده نماید. یکی از راه های کشاندن همه گروه ها در عرصه سیاست و استفاده از مکانیسم های قانون اساسی برای دستیابی به قدرت، افزایش آگاهی مردم در مورد دموکراسی و قانون اساسی است. همان طور که متذکر شدیم که ما به لحاظ تاریخی با نظام استبدادی سرو کار داشته ایم. نظامی که آگاهی را از مردم گرفته بود. درک و فهم ما از دموکراسی بسیار سطحی و پوشالی است. دموکراسی در نزد اکثر مردم ما به معنی آزادی بی قید و شرط دانسته می شود. این تصویر از دموکراسی باعث دهشت و وحشت از مردم می شود. این تصویر مخالف باور ها و عقاید دینی و سنتی و قبیله ای مردم است. بنابراین با آگاهی دهی به مردم می توانیم همه گروه های مخالف را به عرصه سیاست بکشانیم و نوع مخالفت آن ها با دموکراسی را تغییر دهیم.

سوم؛ حضور در پای صندوق های رأی به معنی نفی دیدگاه های جزم گرایانه نیز هست. اما این نفی مربوط به هستی یا وجود گروه ها و باور ها و عقاید آن ها نمی شود. بلکه این نفی به معنی دعوت آن ها به "جدال احسن" است. نفی وجودی آن ها ناسازگار با دموکراسی است. دموکراسی نظام کثرت گرا است و وجود هیچ باور و عقیده و گروهی را نفی و طرد نمی کند. بلکه همه گروه ها و باور ها و عقاید را به گفتگو فرا می خواند. با توجه به همین مسئله، ما نباید در صدد آن باشیم تا گروه های تندرو را نفی و طرد فیزیکی نمایم.ما باید در صدد آن باشیم تا گروه های تندرو را به مذاکره و گفتگو واداریم. گفتگو در دنیای مدرن تنها مهمترین ابزار درک دیگری است. بدون گفتگو امکان درک دیگری ممکن نیست. بنابراین برای گفتگو باید راهکار های را در نظر بگیریم.

چهارم؛ گفتگو ضرورت جامعه ماست. ما در طول تاریخ نظام های مختلف را تجربه نمودیم. اما هیچ یک منجر به دگرگونی مثبت در زندگی ما نشد. منظور از دگرگونی مثبت این است که نظام سیاسی مختلف منجر به همسویی ما با جهان و زیست جهانی دیگری نشد. دگرگونی ما بیشتر منفی بود. نظام های مختلف ما را وارد منازعات خونین کرد. منازعات که منجر شد ما به گذشته پرتاب شویم و در گذشته گیر بمانیم.در شرایط کنونی از آنجا به گفتگو ضرورت داریم که بدون گفتگو امکان آن جود دارد که دموکراسی را از دست بدهیم. از دست دادن دموکراسی به معنی بازگشت منازعات خونین گذشته است.

با توجه به نکات فوق؛ باید حضور مردم در پای صندوق های رأی و دموکراسی را جدی گرفت. مردم کار خود را به اتمام رساند حالا نوبت کار کمیسیون مستقل انتخابات و کمیسیون مستقل شکایات انتخاباتی است. این دو کمیسیون باید به صورت بی طرفانه و با مسئولیت آراء مردم را حفظ نماید. بگذارد رأی مردم تعیین کننده باشد. بی توجهی به رأی مردم خطرناک است. می تواند منجر به رو گردانی مردم از دموکراسی و قانون اساسی و نظام کنونی گردد. این هزینه قابل جبران نیست. بنابراین کارگزاران دو کمیسیون با آگاهی از این مسائل باید مسئولانه عمل نماید.

در پایان این نوشتار باید متذکر شوم که در دومین دور انتخابات ریاست جمهوری با وجود موانع و مشکلات زیاد، مردم حضور پر رنگ در پای صندوق های رأی حضور یافتند. حضور گسترده مردم در پای صندوق رأی امیدواری های زیادی را خلق کرد. حضور مردم نشان داد که انتقال قدرت بدون جاری شدن خون نیز ممکن است. حضور مردم نشان داد که انتخابات به عنوان مکانیسم انتقال قدرت نهادینه می شود. دیگر کسی فراتر از قانون انتخابات و قانون اساسی برای کسب قدرت سیاسی پا را فراتر نمی گذارد.