یک سرباز آمریکایی در با آزادی پنچ زندانی گروه طالبان آزاد شد. این خبر واکنش های متفاوت داشت. ملا عمر پیروزی پنچ زندانی را پیروزی گروه طالبان خواند. حکومت افغانستان و به خصوص شورای عالی صلح از این مسئله استقبال کرد. پنچ زندان گروه طالبان از کسانی بودند که نهاد های حقوق بشری آن ها را متهم به نقض حقوق بشر نموده بود و آن ها در کشتار هزاران نفر دست داشتند. رهایی پنچ زندان گروه طالبان در بدل یک سرباز آمریکایی نشانه ای چیست؟ پیام آن برای مردم افغانستان و برای حکومت افغانستان چیست؟ نوشتار کنونی سعی بر آن دارد این مسئله را از ابعاد وجنبه های مختلف به بررسی بگیرد.

در یازدهم سپتامبر 2001 میلادی وقتی سازمان ترویستی بر برج های دوقلو در نیورک حمله کرد رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا بعد از این حمله در یک کنفرانس خبری اعلان نمود که پنادهنده تروریستی هیچ تفاوت بر با تروریست ها ندارد.در پی آن ایالات متحده آمریکا بر افغانستان به خاطر نابودی تروریست ها حمله کرد. ایالات متحده آمریکا را این حمله کشور های غربی همراهی نمودند. کشور های عضو ناتو هم نظامیان خود را به افغانستان گسیل نمودند و هم کمک های اقتصادی زیادی به افغانستان نمودند. کشورهای غربی دیدگاه ایالات متحده آمریکا در مورد گروه طالبان را پذیرفته بود. بدین معنی که همه کشور های غربی یک صدا، گروه طالبان را تروریست می دانستند. در آن زمان هیچ گونه تفکیک میان گروه طالبان و سازمان تروریستی القاعده وجود نداشت. به همین خاطر، این کشور ها با تمام توان بر افغانستان حمله نمودند و امارت اسلامی طالبان را سقوط دادند و حکومت جدید تاسیس نمودند.

نگاه غربی ها تا روی کار آمدن باراک اوباما تغییر نکرد. بدین معنی که گروه طالبان همچنان به عنوان گروه تروریستی درک می گردید.با روی کار آمدن باراک اوباما، دیدگاه ایالات متحده آمریکا و تبع آن غرب نسبت به گروه طالبان تغییر کرد. کم کم میان گروه طالبان و سازمان تروریستی القاعده تفکیک به وجود آمد. نوع نگاه در غرب تغییر کرد اما، حکومت افغانستان که سال ها با دید غربی ها به گروه طالبان نگاه می کردند، نیز در مورد گروه طالبان تغییر کرد. گروه طالبان از سوی حکومت افغانستان دیگر تروریست دانسته نمی شد. گروه طالبان به گروه های مخالف مسلح دولت، برادران ناراضی و ... خطاب شدند. القاب و عناوین مختلف از سوی حکومت افغانستان به گروه طالبان داده شد. با وجود تغییر نگاه جامعه جهانی و حکومت افغانستان، گروه طالبان اما، رویکرد خود را نسبت به جامعه جهانی و حکومت افغانستان تغییر نداد. گروه طالبان همچنان حکومت افغانستان را نامشروع و دست نشانده غربی ها می دانست. با وجود این ها، حکومت افغانستان شورای عالی صلح را به منظور گفتگو با گروه طالبان به وجود آورد و این شورا نزدیک به دوسال برای کشاندن گروه طالبان به میز مذاکره تلاش نمودند. دستاورد شورای عالی صلح اما، ملموس و قابل توجه نبود. این شورا غیر از رهایی زندانیان گروه طالبان کاری از پیش نبرد. رها شدگان اما، دوباره به صفوف طالبان پیوستند و بر نیرو های امنیتی افغانستان حمله کردند.در حال حاضر، نیز گروه طالبان تغییر رویکرد نداده است و یکی از گروه های است که همچنان مخالف حکومت فعلی افغانستان است و در روند های دموکراتیک اختلال ایجاد می کند. در سومین دور انتخابات ریاست جمهوری گروه طالبان بیش از دیگر گروه ها، مردم افغانستان و حکومت افغانستان را تهدید نمودند.تغییر نکردن رویکرد گروه طالبان و رهایی زندانیان آن ها از سوی ایالات متحده آمریکا به چه معنی است.

یکی از پیام های جدی رهایی زندانیان گروه طالبان این است که ایالات متحده آمریکا دیگر گروه طالبان را گروه های تروریست نمی داند و حاضر است به صورت مستقیم با آن ها وارد گفتگو شود. نقطه ثقل مسئله همین جاست. بدین معنی که ایالات متحده آمریکا می خواهد این مسئله را بیان دارد که گروه طالبان بدون در نظر داشت حکومت افغانستان می تواند با حکومت ایالات متحده آمریکا در تماس شود و حکومت ایالات متحده آمریکا می تواند امکانات در اختیار آن ها قرار دهد.در عین حال، رهایی زندانیان خطرناک گروه طالبان از سوی ایالات متحده آمریکا بدین معنی نیز هست که ایالات متحده آمریکا در صدد فشار آوردن بر حکومت افغانستان مبنی بر امضا پیمان امنیتی است. در حقیقت ایالات متحده آمریکا می خواهد این پیام را به حکومت افغانستان برساند که حکومت ایالات متحده آمریکا می تواند به صورت مستقیم با طالبان در ارتباط باشد و آن ها را در برابر حکومت افغانستان تقویت کند. در صورت که حکومت فعلی افغانستان توجه به خواست های ایالات متحده ننماید، ایالات متحده آمریکا دشمن حکومت افغانستان را بازسازی و کمک می کند.

این مسئله می تواند ریشه های حکومت کنونی را سست نماید. زیرا زندانیان رها شده به احتمال زیاد گوشه ای عزلت نمی گزیند. بلکه آن ها دوباره به میدان جنگ خواهد رفت و با روحیه تازه با حکومت افغانستان مبارزه خواهد کرد.

رهایی این زندانیان در صورت انجام شده است که حکومت افغانستان دخالت در رهایی آن ها نداشته است. حد اقل زندانیان رها شده اول در اختیار حکومت افغانستان قرار داده نشده است. بلکه ایالات متحده آمریکا به صورت مستقیم با گروه طالبان معامله نموده است. معامله مستقیم هم نشان پیوند ها و رابطه ایالات متحده آمریکا با گروه طالبان است و هم بی توجهی به حکومت افغانستان است. استقبال حکومت افغانستان در رهایی زندانیان که هیچ گونه نقش نداشته است تا حدودی زیاد سوال برانگیز است.

حکومت کنونی اگر، سیاست های مشخص در قبال گروه طالبان ندارد، حکومت بعدی و رئیس جمهور بعدی باید به این مسئله توجه نماید. باید تفکیک ها میان گروه طالبان و سازمان تروریستی القاعده روشن و شفاف باشد. در عین حال، هماهنگی های خود را با حکومت ایالات متحده آمریکا در امر رهایی زندانیان رها شده بیشتر نماید. از انجایی که گروه طالبان مخالف حکومت فعلی است، هیچ زندانی گروه طالبان نباید بی مشوره حکومت افغانستان آزاد گردد.در صورت که رهایی زندانیان به شکل کنونی ادامه یابد. بدون شک، پایه های حکومت کنونی افغانستان سست خواهد شد و گروه های مخالف مسلح دولت یک بار دیگر قدرتمند خواهد شد. بیجا نیست که ملا عمر رئیس گروه طالبان رهایی این زندانیان پیروزی می خواند. زیرا با رهایی این زندانیان گروه طالبان سازمان یافته تر می شود.

در پایان باید گفت که تغییر رویکرد کشور های غربی و حکومت افغانستان در قبال گروه طالبان صورت گرفته است اما تغییری در رویکرد گروه طالبان نسبت به حکومت افغانستان تغییر نکرده است.تا زمانی که تغییر رویکرد در گروه طالبان صورت نگیرد، روند گفتگو های صلح هیچ پیشرفتی نخواهد کرد. نه تنها در روند گفتگو های صلح پیشرفت صورت نمی گیرد، بلکه گروه طالبان سازمان یافتی خود را دوباره به دست می آورد. سازمان یافتگی گروه طالبان باعث افزایش حملات آن ها و در نهایت تضعیف حکومت افغانستان می شود. بنابراین نیازمند تغییر رویکرد نسبت به این گروه می باشیم. همچنین حکومت افغانستان باید نقش بیشتر در رهایی زندانیان گروه طالبان داشته باشد. افرادی باید رها گردد که نقش در روند گفتگو های صلح داشته باشد.