نتیجه دور اول سومین دور انتخابات ریاست جمهوری از سوی کمیسیون مستقل انتخابات اعلان شد که بر اساس آن هیچ یک از کاندیدان ریاست جمهوری قابل به کسب آراء لازم برای راه یافتن به ارگ ریاست جمهوری نشد. در طول کارزار های انتخاباتی دور اول، گمان ها بر این بود که زلمی رسول کاندید مورد حمایت ارگ پیروز انتخابات خواهد بود. اما بخت با زلمی رسول یاری نکرد. او نه تنها پیروز انتخابات نشد بلکه در ردیف شش کاندید شکست خورده قرار گرفت. با این حال در دور دوم انتخابات ریاست جمهوری داکتر عبدالله عبدالله و داکتر اشرف غنی احمد زی با هم رقابت خواهد کرد.بنا به تقویم انتخابات، امروز کارزار های انتخاباتی میان دو کاندید مذکور به صورت رسمی اعلان آغاز می شود. آغاز کمپاین انتخاباتی به یک معنی بازگشت مردم در عرصه سیاست نیز هست. زیرا رأی مردم تعیین کننده است و رأی مردم کاندیدی را ارگ ریاست جمهوری می برد.

گمان های که در دور اول انتخابات ریاست جمهوری در مورد زلمی رسول مطرح بود اما، نشان می دهد که رأی مردم تعیین کننده است و حمایت ها و پشتیبانی مقامات دولتی و ارگ نشینان تاثیری بر نتیجه انتخابات ندارد. به همین خاطر می توان گفت که امروز مردم دوباره به صحنه سیاست باز می گردد.‏

با مشخص شدن نتیجه نهایی سومین دور انتخابات ریاست جمهوری یارگیری ها میان نخبگان سیاسی صورت گرفت.‏ گل آغا شیرزوی و زلمی رسول دو کاندید دور اول انتخابات ریاست جمهوری در کنار عبدالله عبدالله قرار گرفت و داوود سلطان زوی کاندید دیگری دور اول انتخابات ریاست جمهوری در کنار اشرف غنی احمد زی قرار گرفت.‏ یارگیری ها به منظور بهینه سازی میزان آراء است. اما یارگیری ها در دور دوم با توجه به رفتار های انتخاباتی دور اول به معنی بهینه سازی میزان آراء و یا افزوده شدن به میزان آراء کاندیدان ریاست جمهوری نیست. بلکه ممکن است قرار گرفتن برخی افراد و نخبگان سیاسی هیچ تاثیری بر میزان آراء یک کاندید نداشته باشد.به همین خاطر چند نکته قابل ذکر است.‏

اول؛ دور اول سومین دور انتخابات ریاست جمهوری نشان داد که مردم تا حدودی زیادی مستقل عمل نموده و به کاندید مورد نظر خود رأی دادند. رأی ندادن مردم به زلمی رسول دلیل بر مدعای ماست.‏ از اول کارزار های انتخاباتی تا روز رأی دهی باور همگانی بر این بود که زلمی رسول کاندید مورد حمایت ارگ است و ارگ وی را به قدرت می رساند. مردم اما، به این مسئله وقعی ننهادند و به کاندید مورد نظر خود رأی دادند و به برنامه ها و طرح های کاندیدان توجه نمودند.‏ این بدین معنی نیست که هیچ چهره نفوذ مردمی ندارد. بلکه این بدین معنی است که قرار گرفتن کاندیدان شکست خورده در کنار دو کاندید پیشتاز تاثیری در میزان آراء‌ آن ها نخواهد داشت.‏ به همین خاطر دو کاندید پیشتاز از ارائه پیش فرض ها مبنی بر افزایش رأی خود دوری کند.‏ منطقی نیست که بپنداریم: کسانی که در دور اول به کاندیدی رأی داده است، در دور دوم نیز به همان فرد رأی بدهد. زیرا عوامل زیادی وجود دارد که باعث تغییر در رفتار های انتخاباتی مردم می شود. افرادی که در دور اول به اشرف غنی رأی داده بودند، ممکن است در دور دوم به عبدالله عبدالله رأی بدهند. یا افرادی که به عبدالله عبدالله و زلمی رسول رأی داده اند ممکن است به اشرف غنی احمدزی رأی بدهند. بنابراین پیش فرض ها و قضاوت های که حالا صورت می گیرد، مبنای منطقی ندارد و کاندیدان ریاست جمهوری باید از پیش فرض ها و پیش قضاوت های زود هنگام دوری جوید.‏

دوم؛ پیش فرض ها و قضاوت های زود هنگام‏ می تواند باعث بی ثباتی و عدم پذیرش نتیجه انتخابات شود.‏قضاوت های زود هنگام کاندیدان ریاست جمهوری به معنی این است که تیم او در دور دوم پیروز کارزار های انتخابات است. این پیش فرض ها و قضاوت های زود هنگام باعث می شود که هواداران و طرفداران هر یک از کاندیدان ریاست جمهوری هم در طول کارزار های انتخاباتی احساس پیروزی نماید و بعد از مشخص شدن نتیجه انتخابات در برابر نتیجه ارائه شده از سوی کمیسیون مستقل انتخابات ایستادگی نماید. ایستادگی در برابر نتیجه نهاد برگذار کننده به معنی این است که نهاد برگذار مشروعیت کافی ندارد. در نهایت عدم پذیرش از سوی یکی از کاندیدان باعث بی ثباتی می شود.این نکته را باید متذکر شوم که پیش فرض ها و قضاوت های زود هنگام نتیجه احتمالی بی ثباتی را در پی دارد.‏

سوم؛ انتخابات زمانی است که بیش از هر زمان دیگر، مردم اهمیت پیدا می کند. خواست ها و تقاضا های مردم برای کاندیدان ریاست جمهوری مهم جلوه می کند.‏ کاندیدان ریاست جمهوری با توجه دور اول باید متناسب با خواست ها و تقاضا های مردم خود را عیار نماید. مطابق به خواست ها و آمال مردم برنامه ها و طرح های خود را ارائه نماید.‏ خطاست اما اگر بپنداریم که مردم خود را با برنامه ها و طرح های کاندیدان ریاست جمهوری وفق دهد.‏ انتظار داشتن این که مردم خود را با برنامه ها و خواست های کاندیدان وفق دهد دموکراتیک نیست.‏ کاندیدی که فکر می کند بهترین برنامه ها را دارد و به خواست ها و تقاضا های مردم توجه نمی کند، به شعور سیاسی مردم ریشخند نموده است و شعور سیاسی مردم را نادیده گرفته است.‏

چهارم؛ هر یک از کاندیدان ریاست جمهوری باید قانون اساسی و دیگر قوانین کشور را پاس بدارد و رفتار ها و کنش های کلامی خود را مطابق قانون عیار نماید. کاندیدان ریاست جمهوری نباید به سخنگویان خود اجازه دهد که مانند دور اول از ادبیات نفرت و خشونت استفاده نماید.‏ باید متذکر شد که نهاد های برگذار کننده نیز باید از دور اول درس عبرت بگیرند و خلاء های دور اول را پر نماید. نهاد ها امنیتی و نخبگان سیاسی در رأس قدرت باید بی طرفی خود را حفظ نماید و بگذارد که مردم حق خود یعنی حاکمیت سیاسی را به نماینده خود بدون دخالت واگذار نماید تا حکومت بعدی یک حکومت مردمی و دارای مشروعیت کامل باشد.‏

در پایان باید گفت که امروز آغاز بازگشت دوباره مردم در صحنه سیاسی است. اهمیت امروز از آنجا مهم است که مردم ما کمتر در صحنه سیاسی حضور داشته است و در تصمیم گیری های کلان ملی مشارکت ورزیده است. مردم ما بیشتر در حاشیه سیاست قرار داشته است. از طرف دیگر، حضور مردم به معنی توجه به خواست ها تقاضا های آن ها نیز هست. خواست های که سال ها از سوی نظام حاکم سرکوب شده است. با توجه به اهمیت بازگشت مردم به صحنه سیاسی، دو کاندید ریاست جمهوری باید مطابق قوانین نافذه کشور رفتار نماید و خود را با خواست ها و تقاضا های مردم عیار نماید. به امیدی فرادی بهتر و مشارکت گسترده مردم در پای صندوق های رأی!