روز پنچ شنبه نتایج نهایی سومین دور انتخابات ریاست جمهوری از سوی کمیسیون مستقل انتخابات اعلان شد که بر اساس آن هیچ یک از کاندیدان ریاست جمهوری قادر به کسب آراء مورد نیاز برای راه یافتن به ارگ ریاست جمهوری نشدند. از میان کاندیدان ریاست جمهوری داکتر عبدالله عبدالله 45 در صد و داکتر اشرف غنی احمد زی 31.6 در آراء را کسب نموده است و این دو کاندید به دور دوم انتخابات ریاست جمهوری راه یافته است. بنابراین دومین دور انتخابات ریاست جمهوری میان داکتر عبدالله عبدالله و داکتر اشرف غنی احمد زی برگذار می شود. بناست دومین دور انتخابات ریاست جمهوری در 24 جوزای سال جاری برگذار گردد.اولین دور انتخابات ریاست جمهوری نقاط قوت و ضعفی را برای مردم، نهاد های امنیتی، نهاد های برگذار کننده انتخابات ریاست جمهوری، ناظرین داخلی و بین المللی، رسانه ها و کاندیدان ریاست جمهوری نمایان کرد. بنابراین لازم است که به آن نقاط قوت و ضعف پرداخته شود و نهاد های امنیتی، نهاد های برگذار کننده انتخابات و کاندیدان ریاست جمهوری از آن درس عبرت بگیرند.‏ نقاط ضعف انتخابات ریاست جمهوری چه بود.

کاندیدان ریاست جمهوری

در بخش کاندیدان ریاست جمهوری چند مسئله قابل بررسی است. ارتباط و گفتگو کاندیدان با مردم، صحبت ها و مصاحبه و مناظره های کاندیدان با رسانه ها و ادبیات کاندیدان ریاست جمهوری. در دوران کارزار های انتخاباتی معمول است که کاندیدان به خاطر کسب آراء میان مردم رفته و از آن ها می خواهد که تیم شان رأی بدهند.‏در دور اول انتخابات ریاست جمهوری کاندیدان میان مردم حضور پیدا نمودند و از برنامه ها و طرح های شان برای مردم سخن گفتند. با وجود اینکه سومین دور انتخابات ریاست جمهوری بهتر از دو دور قبلی شده بود اما کاندیدان ریاست جمهوری کمتر به شعور سیاسی مردم توجه کردند. برخی از کاندیدان ریاست جمهوری در ولایتی از برنامه ها و طرح های سخن گفتند که مخالف منافع حد اقل برخی از گروه های اجتماعی دیگر بود.به عنوان مثال؛ اشرف غنی احمد زی در ولایت قندهار از آزاد سازی طالبان سخن گفتند که این مسئله برای گروه های اجتماعی دیگر غیر قابل قبول بود. یا کاندیدان  برنامه ها و طرح های برای ولایت مشخص ارائه نمودند که آن ولایت ظرفیت و توانایی برنامه های کاندیدان ریاست جمهوری را نداشتند. به طور کل می توان گفت که چند دستگی میان برنامه های کاندیدان ریاست جمهوری وجود داشت.

چند دستگی و در نظر نگرفتن منافع برخی از گروه های اجتماعی بیانگر آن است که کاندیدان ریاست جمهوری حد اقل به شعور سیاسی مردم چندان توجهی ننمودند. بنابراین لازم است که کاندیدان ریاست جمهوری در برنامه ها و طرح های خود بازنگری نماید و با مردم صادقانه برخورد نماید.

ظاهر شدن کاندیدان در رسانه ها نیز مشکلات جدی داشت.کاندیدان ریاست جمهوری در ارائه برنامه ها و طرح های خود موفق نبودند. کاندیدان بیش از آنچه به جزئیات برنامه های خود بپردازد بیشتر کلی گویی می کرد. داکتر عبدالله عبدالله بیش از دیگر کاندیدان کلی گویی کرد و در کمتر موردی به جزئیات برنامه های خود پرداخت.در این میان اشرف غنی احمدزی بهتر از عبدالله عبدالله ظاهر شد. اما برخی طرح ها و برنامه های اشرف غنی احمد زی از تناقضات جدی رنج می برد.همچنین کاندیدان ریاست جمهوری در مواردی از ادبیات به کار می گرفت که سنخیت با ادبیات دموکراسی و حقوق بشر نداشت. بنابراین لازم است که این کاندیدان ریاست جمهوری بازنگری در موارد مذکور داشته باشد.‏

نهاد های برگذار کننده انتخابات

در اولین دور انتخابات ریاست جمهوری؛کمیسیون مستقل انتخابات نقطه ضعف های داشت که از آن جمله می توان کمبود اوراق رأی دهی اشاره کرد. در خیلی از ولایات و مراکز رأی دهی مردم در صفوف طولانی منتظر اوراق رأی دهی مانند و خاطر کمبود اوراق رأی دهی نتوانستند از حق شهروندی خود استفاده نماید.بنابراین این نهاد نباید در دور دوم شهروندان را از حق شهروندی شان محروم نماید.همچنین استقلالیت این نهاد از سوی مردم و کاندیدان ریاست جمهوری زیر سوال رفت.این نهاد باید شفاف عمل نموده و سوژه دست مردم و کاندیدان ریاست جمهوری ندهند که استقلالیت این نهاد را زیر سوال برد.

در ولایات مشخص تقلب های بسیار سیستماتیک صورت گرفت و این نهاد باید مکانیسم های را روی دست بگیرد که در دور دوم تقلب گسترده و سیستماتیک به نفع کاندید خاصی صورت نگیرد.این کمیسیون در عین حالی که مکانیسم های مشخص روی دست می گیرد می تواند با ناظران داخلی و بین المللی آن مراکز را تشخیص و یا معرفی نماید که در آن مراکز نظارت بیشتر صورت گیرد تا این بار تقلب گسترده صورت نگیرد.‏

نهاد های امنیتی

در سومین دور انتخابات ریاست جمهوری، نهاد های امنیتی خوب عمل نمودند و توانستند که در روز برگذاری انتخابات بیشترین حملات ممکن گروه های شورشی را خنثی نماید و تعدادی زیادی از آن ها را دستگیر و یا به هلاکت برساند.برگذاری انتخابات بدون کدام اختشاش جدی نشان داد که در نیرو های امنیتی افغانستان ظرفیت بالای شکل گرفته است که می تواند بدون حمایت نیرو های بین المللی امنیت افغانستان را تامین نماید. با وجود این، در برخی ولایات تهدیدات بیشتر صورت گرفته بود. حملات گروه های شورشی سازمان یافته تر بود. نهاد های امنیتی با مطالعه و مشخص نمودن آن ولایات باید تدابیر بیشتری روی آن ولایات نماید تا در دور دوم آن ها نتوانند اختشاش به وجود بیاورد. ناگفته نباید گذاشت که گروه های شورشی ممکن تغییر تاکتیک دهد و این بار ولایات دیگر را مورد حمله قرار دهد. بنابراین نهاد های امنیتی با سنجش همه موارد و احتمالات آمادگی بگیرد و نگذارد که دور دوم انتخابات از سوی گروه های شورشی مختلف گردد.‏

گفته می شود که برخی از سران طالبان از مسئولیت های شان سبک دوش شده اند و برخی دیگر جایگزین آن ها شده است. این نشان میدهد که گروه طالبان به صورت جدی برنامه های به منظور مختل نمودن انتخابات دارد.بنابراین نهاد های امنیتی نیازمند تدابیر بیشتر امنیتی می باشد. در این میان اما، کمک های مردم نیز می تواند نهاد های امنیتی را در امر تامین امنیت انتخابات کمک نماید. مردم با اطلاع دهی خود و با حمایت های خود می تواند امنیت انتخابات را بهبود بخشد.

بنابراین کاندیدان ریاست جمهوری، نهاد های برگذار کننده و نهاد های امنیتی باید از دور اول سومین دور انتخابات ریاست جمهوری درس بگیرند. استفاده از تجربه دور اول می تواند کمک شود برای بهتر برگذار کردن دور دوم انتخابات.توجه به این نکات می تواند ما را در نهادینه نمودن پروسه انتخابات و دموکراسی کمک نماید.برخی نکته ها در ارتباط با رفتار انتخاباتی مردم و نقش ارگ ریاست جمهوری مطرح است که در این نوشتار نمی گنجد و در فرصت دیگر به آن مسائل پرداخته خواهد شد.‏