خشم طبیعت و ... با تمام پیشرفت‌های که بشر در عرصه زندگی و مهار طبیعت بدست آورده است، اما هنوز کماکان در برابر طبیعت و بسیاری از رویدادهای آن ابزاری برای مهار و چاره ای برای کنترل و حرفی برای گفتن ندارد. زمانی که مادر طبیعت بر انسان خشم می‌گیرد، کوچکی و ناتوانی انسان در برابر عظمت هستی و آفریننده آن بیش از پیش آشکار می‌گردد. تازه چنین مقایسه و درکی در جوامع و کشورهایی قابل طرح است که آن جوامع و کشورها در سطح بسیار بالایی از رشد و توسعه و پیشرفت دست یافته اند؛ وگرنه طرح چنین ادعایی در کشورهای توسعه نیافته و فقیری چون افغانستان که هنوز مشکلات و نیازمندی های اولیه بشر در اختیار قرار ندارد، طرح چنین مقایسه و درکی بسیار سخت به نظر می‌رسد. خصوصا که هیچ نهاد علمی و توسعه ای برای شناخت و ارائه راه کارهای لازم برای عینیت بخشیدن به توانایی ها و استعدادهای چنین جوامعی وجود ندارد؛ و از سوی دیگر مسئولان و حکومت نیز دغدغه جدی برای ارائه خدمات ندارند. در بهترین حالات همین مقام‌ها به بهانه امداد رسانی و یا مقابله با حوادث غیرمترقبه برآنند بر خرابه‌های رویدادها و مصیبت‌های پیش آمده عکس یادگاری بگیرند.

کم از کم در طی چندسال اخیر بطور متناوب شاهد رویدادهای تلخ و سنگین طبیعی در کشور هستیم که در پی آن، خسارات سنگین جانی و مالی به شهروندان کشور وارد گردیده است. از جانب در یک ژست کاملا متمدانه و مدرن حکومت نهادی را باری امداد رسانی به حوادث غیرمترقبه با بودجه مستقل نیز ایجاد نموده است. اما عملا هربار شاهد بوده ایم که کارکرد این نهاد و واکنش حکومت در برابر مصیبت های وارده بسیار کند و دیرهنگام و کم اثر بوده است. بطور مثال در روزهای اخیر در اثر بارش‌های سنگین و جاری شدن سیلاب و نیز رانش زمیندر ولایات فاریاب، سرپل و بدخشان و چندین ولایت دیگر، جان هزاران تن از هموطنان ما گرفته شد، هزاران خانه ویران و صدها جریب زمین زراعتی و باغ‌های حاصل خیز معدوم و تبعات بسیار تاثر انگیز دیگری را نیز برجای نهاد. حتا جاری شدن سیلاب در پایتخت کشور در اثر ریزش باران‌های عادی بهاری به اندازه ای تکراری و عادی گردیده است که با وجود ببار آوردن خسارات و مشکلات تاقت فرسا برای شهروندان کابل، دیگر زشتی و ناکارآمدی نهفته در آن از سوی مسئولین کاملا زدوده شده است. مسئولان نیز دیگر از بابت آب گرفتیگی های وحشتناک و وسیع در سطح شهر کابل دیگر احساس شرم و خجلان نمی نمایند. بلکه با شجاعت تمام عده ای از افراد زیر فرمان خود را به تهدید یا تطمیع وادار می نمایند که در سطح شهر دست به راهپیمایی زده و حمایت خود را از کفایت و درایت یگانه شهردار و شایسته ترین مسئولان شهرداری جهان در کابل اعلام دارند!!

براستی اگر وقوع رویدادهای طبیعی چون جاری شدن سیل و یا رانش زمین به خشم طبیعت بر می گردد، در سوی دیگر دلیل اصلی این همه خسارات و تلفات که فقط ویژه جوامعی چون جامعه ما می باشد چیست؟ آیا خدا یا خدایان فقط عقده این را دارند که بر بندگان ناتوانی چون شهروندان افغانستان خشم گرفته و زورآزمایی نمایند؟ یا اینکه ریشه مشکلات در جای دیگری است و اصل قضیه کاملا دگرگونه است؟ واقعیت امر آنست که طبیعت بر اساس قانون حاکم بر سنت لایتغییر خویش کار خود را می کند و راه خود را می رود. اما نباید کتمان ورزید که برخی علل و عوامل بشری زمینه آن گردیده که این کار و راه مسیری دیگر و سمت و سوی دیگر و چه بسا ناخوشایندی را پیدا نماید. به معنای دیگر پیامدهای تکان دهنده رویدادهای تلخ و جانکاه طبیعی که در روزهای اخیر نظیر رانش زمین در بدخشان، جاری سیلاب در شمال کشور و پایتخت کشور، نتیجه فساد، رشوه ستانی، بی توجهی و کم درایتی حکومت و فرهنگ ضعیف خانه سازی و شهرسازی می‌باشد. عدم درایت درست سبب گردید که در پیشگیری از وقوع بسیاری از رویدادها همتی بکارگرفته نشود. آمادگی های لازم برای امداد رسانی صورت نگیرد. پیش زمینه های وقوع حوادث در عرصه ساخت و ساز و اسکان هیچ و قت و زمان و در هیچ جای کشور از پایتخت گرفته تا دورترین نقاط رفع نگردد، به همین جهت هیچ جایی از کشور از پیامد حوادث طبیعی در امان نیست و همیشه مسئله لغزش زمین، سیلاب و تهدیدهای طبیعی دیگر همراه با تلفات و خسارات پیش بینی ناشده وجود دارد. پس از رویداد نیز متاسفانه سرعت عمل و دقت در امداد رسانی به آسیب دیدگان بسیار با کندی و وقفه صورت می گیرد. زیرا در شرایطی که آسیب دیدگان در بدترین وضعیت قرار دارند هر ثانیه و لحظه می تواند به بقاء و ادامه حیات آنان اثر گذار باشد. بنابر این وقتی در یک کشور حکومت با همه بی تفاوتی ها از برنامه ها و کارهای مردم بی خبر باشد و نداند که مردم چه کار می کند و کارمندان بخش های زمین شناسی و محیطی از مسلک و تخصص بر خوردار نباشد، باید شاهد چنین حوادث تلخی در کشور بود.

همانطور که گفته آمد این روز ها بخش های شمال کشور، با حوادث تلخ طبیعی رو به رو می باشد. کهن سالان، کودکان و زنان چگونه با مصیبت از دست دادن خانواده، بدون آب و غذا و سرپناه در فصل خشم ناک طبیعت بسر می برد؟ بی توجهی ها نسبت به نجات دادن گیرماندگان و مدیریت ضعیف هدایات پروژه ها و کمک ها بر درد اینها می افزاید. بسیج دادن کمک ها، دارویی بعد از مرگ سهراب بوده و تلاش های ضعیف برای رسانیدن کمک های اولیه به زخمیان و بازماندگان این خشم طبیعت، باعث افزایش تلفات جانی خواهد شد. ضعف مدریت های حکومتی، کمکاری وزارت مبارزه با حوادث طبیعی، رشوه ستانی ها و فساد اداری در وزارت های شهر سازی و ریاست های شهرداری، در مقابل همه این خسارات مسولیت دارد.

در نهایت این که اگر از یک سوی شاهد خشم طبیعت هستیم، در سوی دیگر تدبیر و درایت در دستان خود ماست که با استفاده از دانش و تکنیک و تخصص و مدیریت درجه خسارات و تلفات و پیامدهای ناگوار را به حداقل برسانیم و حتا پیشگیری نماییم. این مسئولیت حکومت است که باید پیش گیری های از قبل را داشته باشد و شهرها، خانه ها، قریه های مسکونی باید به طور دقیق تحت بر رسی قرار گیرد و هر گونه خطرات احتمالی طبیعی و فصلی مورد نظر گرفته شود و جان شهروندان قبل از بروز حادثه نجات داده شود. متاسفانه رشوه ستانی و فساد اداری در روند کاری وزارت خانه های کلیدی حکومتی، باعث ایجادشدن قریه ها و خانه ای مسکونی در محلات پر خطر گردیده که همه ساله خشم طبیعت جان هزاران شهروند کشور را می گیرد و صدمات سنگین را به برنامه های اقتصادی کشور وارد می کند.

از جانب دیگر خود شهروندان نیز می توانند با بکار بستن عواطف و مهر انسانی خویش در چنین رویدادهایی حداقل از درد و اندوه مصیب زدگان بکاهند. صفحه زندگی، صفحه آزمون است. عدم توجه و همت مسئولین سبب نمی گردد که شهروندان از ابراز همدردی و بکاربستن عواطف انسانی و امداد رسانی خود داری ورزند. خوش بختانه در این زمینه شاهد تلاش های جدی از سوی مردم برای همدردی و امداد رسانی به آسیب دیدگان بوده ایم. اما از آنجایی که در نهایت بازهم باید این امدادها و همکاری های انسانی مردم از مجرای قانونی و تشکیلاتی بکاربسته شود،پای حکومت در میان خواهد بود که به دلیل ضعف های یاد شده بکار بستن عواطف و مهر انسانی شهروندان نیز تحت تاثیر منفی قرار گرفته است. به هرروی انتظار می رود که رویدادهای اخیر کشور با وجود آنکه بسیار تلخ و جانکاه بود عبرتی گردد برای مسئولین که از خواب غفلت بیدار شده و احساس مسئولیت جدی بنمایند.