با اعتراض های تیم اصلاحات و همگرایی و تیم تحول و تداوم نسبت به عملکرد کمیسیون مستقل انتخابات و اعلان برندگی تیم اصلاحات و همگرایی در دور اول و همچنین اعلان به دور دوم رفتن انتخابات از سوی تیم تحول و تداوم بیانگر این است که وضعیت سیاسی به یک بن بست رسیده است و نیازمند مدیریت جدی برای عبور از وضعیت است. در چنین شرایطی تا زمانی توافق همگانی شکل نگیرد و قواعد بازی از سوی دو تیم پیشتاز مورد قبول قرار نگیرد و چشم ها به نتایج و عملکرد منفی کمیسیون مستقل انتخابات و کمیسیون شکایات انتخاباتی دوخته شود، بدون برگذاری دور دوم انتخابات یک امر دشوار و تا حدودی هزینه بر است. اگر دو تیم پیشتاز اعتمادی به دو کمیسیون مستقل انتخابات و کمیسیون شکایات انتخاباتی نداشته باشد، برگذاری دور دوم و نتیجه دور دوم جنجال برانگیز خواهد بود و هیچ تیمی حاضر به پذیرش نتیجه انتخابات نخواهد شد.سوال این است که این وضعیت را چگونه مدیریت نمایم؟ برای پاسخ به این سوال نیازمند آنیم تا عوامل مختلف در شکل دهی وضعیت کنونی را به بررسی بگیریم. به عبارت دیگر، چه چیز باعث به بن بست کشانیدن وضعیت سیاسی کنونی ما شده است.

اعتراض تیم اصلاحات و همگرایی و تیم تحول و تداوم بیانگر این است که آن ها قواعد بازی سیاسی را قبول ندارد. قواعد بازی بیانگر این است که انتخابات برگذار شود و نتیجه انتخابات از سوی کمیسیون مستقل انتخابات اعلان گردد و برای بررسی بیشتر و بررسی شکایات کمیسیون شکایات انتخاباتی وارد عمل شود. در نهایت با اتمام بررسی شکایات انتخاباتی نتیجه از سوی کمیسیون مستقل انتخابات اعلان گردد. این پروسه به اتمام نرسیده است که تیم های انتخاباتی واکنش های مخالف قواعد بازی از خود نشان می دهد. تیم اصلاحات و همگرایی اعلان برندگی می کند و تیم تحول و تداوم از رفتن انتخابات به دور دوم خبر می دهد. این نشان می دهد که این دو تیم حد اقل نسبت به پروسه انتخابات بی پروا است. این دو تیم باید منتظر بررسی شکایات انتخاباتی باشد. در چنین شرایطی رفتن انتخابات به دور دوم، مدیریت آن را مشکل می سازد. به همین خاطر می توان گفت که وضعیت موجود تا حدودی بیانگر بن بست سیاسی است که نیازمند توافق این دو تیم بر سر قواعد بازی سیاسی است.‏

آنچه دو تیم انتخاباتی را به سراسیمگی وا داشته است تا حدودی زیاد عملکرد کمیسیون مستقل انتخابات و رفتار های رئیس جمهور افغانستان است. کمیسیون مستقل انتخابات بدون در نظر داشت قانون، نتایج انتخابات ریاست جمهوری را به صورت قسمی اعلان نمود. این امر خلاف قانون انتخابات است. در عین حال این کمیسیون نتایج ابتدایی انتخابات را در روز مقرر شده اعلان ننمود. این مسئله باعث شد که برخی از نخبگان و شهروندان کشور کمیسیون مستقل انتخابات را متهم به مهندسی انتخابات به نفع کاندید خاص نماید. برخی رفتار ها و کنش های دیگر کارگزاران کمیسیون مستقل انتخابات تا حدودی زیاد باعث شد که کاندیدان ریاست جمهوری اعتراضات نسبت به عملکرد این کمیسیون داشته باشد.

از طرف دیگر بنا به گزارش نیورک تایمز حامد کرزی، رئیس جمهوری افغانستان در انتخابات ریاست جمهوری بازی چند پهلو نموده است آجندای دگرگونه دارد. بنا به گزارش این روزنامه رئیس جمهور کرزی ژنرال دوستم و محمد کریم خلیلی را در کنار اشرف غنی قرار داده است. حال آنکه ژنرال دوستم می خواست در کنار زلمی رسول قرار بگیرد. همچنین این روزنامه نوشته است که حزب اسلامی ارغندیوال را او در کنار عبدالله عبدالله قرار داده است. درعین حال، او نتیجه جرگه قومی سران قندهار را مبنی بر کنار رفتن زلمی رسول به نفع قیوم کرزی نپذیرفت و قیوم کرزی را وادار به کناره گیری به نفع زلمی رسول نمود.‏ این بازی های چند پهلو کاندیدان را نگران نموده است به همین خاطر این کاندیدان هراسناک و بیم زنده رفتار های خلاف قواعد بازی سیاسی می نماید.

با وجود همه این ها هر دو تیم پیشتاز از رفتار های کرزی ناخوشایند است. تیم اصلاحات و همگرایی کارگزاران کمیسیون مستقل انتخابات را افرادی دست نشانده رئیس جمهور کرزی می داند و رفتن انتخابات به دور دوم را کاری رئیس جمهور می داند. در عین حال تیم تحول و تداوم از نزدیک شدن زلمی رسول به عبدالله عبدالله نگران است و نزدیکی این دو را گفتگو های عبدالله عبدالله با رئیس جمهور کرزی در ارگ می داند.

با توجه به مهره های که رئیس جمهور کرزی در دو تیم چیده است و همچنین با آراء بخش از مردم جنوب او در صدد آن است تا سهم در حکومت بعدی با یکی از کاندیدان داشته باشد. اما تا هنوز معلوم نیست که رئیس جمهور کرزی با چه کسی وارد چانه زنی می شود و سهم در حکومت بعدی می گیرد.‏

همه این مسائل باعث شده است که وضعیت سیاسی به بن بست برسد. حال برای رهایی از بن سیاسی کنونی نیازمند آنیم تا یک توافق میان کاندیدان پیشتاز صورت بگیرد تا این کاندیدان برای رفتن و یا پذیرش انتخابات در دور اول آمادگی داشته باشد. توافق صورت گیرد که کاندیدان ریاست جمهوری قواعد بازی سیاسی را رعایت نماید و با توجه به قواعد بازی سیاسی رفتار و واکنش نشان دهد.‏ بدون توافق بر سر قواعد بازی سیاسی نمی توان از وضعیت کنونی عبور کرد.

در عین حال کمیسیون مستقل انتخابات و شخص رئیس جمهور کرزی باید در پروسه انتخابات دخالت ننماید.‏ بازی چند پهلوی کرزی و نفوذ در تیم های انتخاباتی بیانگر آن است که رئیس جمهور کرزی در صدد طرح یک اجندای جدید می باشد. همین مسئله کاندیدان ریاست جمهوری را نگران می کند و بخش از رفتار ها و کنش های خارج از قواعد بازی منشاء و ریشه در بازی چند پهلوی رئیس جمهور کرزی دارد. بنابراین در شرایط کنونی و برای آمادگی پذیرش نتایج دور اول و یا رفتن انتخابات به دور دوم نیازمند آنیم تا هم کمیسیون و هم رئیس جمهور کرزی بی طرفی خود را حفظ نماید.

بدون عبور از وضعیت کنونی امکان حفظ وضعیت موجود ممکن نیست. به همین خاطر برای حفظ ثبات سیاسی و برای نهادینه شدن پروسه انتخابات ما باید از وضعیت کنونی عبور نمایم. در غیر آن هم پروسه انتخابات با عدم مشروعیت مواجه می شود و هم انتخابات به عنوان مکانیسم انتقال قدرت معنی و مفهوم خود را از دست می دهد. برای این مهم حد اقل دو کار باید صورت گیرد. اول؛ کاندیدان و نخگبان سیاسی باید بر سر قواعد بازی توافق کند و رفتار های خود را مطابق قواعد بازی عیار نماید. دوم؛ کمیسیون مستقل انتخابات و کمیسیون شکایات انتخاباتی استقلال خود را حفظ نماید. در آن عبور از وضعیت کنونی ممکن نیست. نه تنها عبور ممکن نیست که حفظ وضعیت کنونی ممکن با تهدید جدی مواجه باشد. همه این مسائل تنها با گفتگو های نخبگان سیاسی ممکن می گردد. تا زمانی که نخبگان سیاسی به خاطر منافع ملی وارد گفتگو نشود و منافع شخصی خود را کنار نگذارد، این وضعیت ادامه خواهد داشت.