قرار است نه ماه دیگر سومین انتخابات ریاست جمهوری افغانستان برگزار گردد. سومین انتخابات از چند دلیل از دو انتخابات قبلی دارای اهمیت می باشد. اول؛ در انتخابات اول فردی قدرت سیاسی را بدست گرفت که قبل از آن به صورت انتقالی و موقت قدرت سیاسی را بدست داشت. در انتخابات دوم همان فرد دو باره به عنوان رئیس جمهور انتخاب شد. در انتخابات سوم، مطابق قانون اساسی باید فردی دیگر قدرت سیاسی را بدست بگیرد. بنابراین چرخش میان نخبگان صورت می گیرد. دوم؛ انتخابات سوم همراه است با انتقال مسئولیت های امنیتی و خروج نیرو های بین المللی. این مسئله امنیت افغانستان، اوضاع اقتصادی، سیاسی و اجتماعی را تا حدودی در وضعیت مبهم قرار می دهد. سوم؛ انتخابات سوم در حالی برگزار می شود که دولت و جامعه جهانی تلاش دارد گروه های مخالف مسلح دولت در آن سهم گیرد. وارد شدن مخالفان مسلح دولت در رقابت انتخاباتی این انتخابات را منحصر به فرد خواهد کرد. شرکت نکردن آن ها در انتخابات نیز انتخابات سوم را با چالش ها و موانع عدیده نسبت به دو انتخابات قبلی مواجه خواهد ساخت. این موضوعات و موضوعات دیگر انتخابات سوم را از انتخابات اول و دوم متفاوت تر می سازد.

با وجود اهمیت سومین انتخابات ریاست جمهوری و گذشت حدود ده روز از شروع ثبت نام کاندیدان اما، تا هنوز افراد و چهره های برجسته خود را کاندید ننموده است. سوال اصلی این است که چرا افراد و چهره های برجسته تا هنوز ثبت نام نکرده است. این در حالی است که جریان های مختلف سیاسی برای تاثیر گذاری بر روند انتخابات شکل گرفته است. اینکه چرا تا هنوز افراد برجسته و صاحب نفوذ خود را کاندید ننموده اند احتمالات زیادی وجود دارد.

 اول؛ مهمترین چیز در این انتخابات سنگینی معاونین کاندیدان است. یعنی وزنه معاون سنگین تر از معاونین است. به همین خاطر زد و بند ها در مورد معاونین بیش از دیگر مسائل اهمیت یافته است. به طور نمونه هم جریان اپوزیسیون تلاش دارد که با نفوذ ترین چهره و فرد یک قوم را با خود داشته باشد و هم جریان تیم حاکم در صدد این است که فرد با نفوذ یک قوم آن ها را همراهی کند. بنابراین گفتگوی اپوزیسیون و تیم حاکم با چهره های قومی باعث شده است که آن ها در پیوستن مردد گردد. به طور نمونه از آنجا که رأی ازبیک ها یک دست می باشند هر جریان و جناح سیاسی در تلاش اند تا آن ها را در جناح خود داشته باشند. در عین هزاره ها به خاطر مشارکت گسترده شان باعث شده است که افراد در صدد جذب فرد با نفوذ این قوم باشند.

دوم؛ مسئله دوم که باعث شده است که تا هنوز کسی در انتخابات کاندید ننمایند باور افراد و گروه های سیاسی مبنی بر پیروزی حتمی تیم حاکم است. با توجه به همین باور افراد سعی دارند که تا در تیم حاکم جای بگیرند. پیش فرض این افراد این است که تیم حاکم دارای بیشترین امکانات مالی و انسانی است و به لحاظ اداری نیز دست باز دارند بنابراین می تواند در انتخابات با استفاده تکنیک های مختلف در انتخابات پیروز گردد. این مسئله توأم شده است با گوناگونی کاندید از سوی تیم حاکم. یعنی در تیم حاکم افرادی مانند قیوم کرزی برادر رئیس جمهور کرزی، زلمی رسول وزیر خارجه، اشرف غنی احمد زی رئیس کمیته انتقال مسئولیت های امنیتی از نیرو های ناتو به افغانستان و خلیل زاد سفیر سابق ایالات متحده آمریکا در افغانستان می باشند. از میان این ها معلوم نیست که کدام فرد به عنوان کاندید اصلی خواهد بود. به همین خاطر چهره های برجسته قومی مردد است با کدام فرد برود که آن فرد به عنوان کاندید اصلی باشد. بنابراین باور افراد و وجود کاندیدان متعدد در تیم حاکم یکی از دلایل تاخیر در کاندید شدن افراد و چهره های مهم است.

این مسئله اپوزیسیون را نیز شکننده نموده است. زیرا افراد مهم و مطرح در جناح اپوزیسیون بار ها با تیم حاکم نشست داشته اند و در تلاش اند تا در تیم حاکم جا باز نمایند. نتیجه گفتگوی افراد مهم اپوزیسیون با تیم حاکم باعث شده است که فردی از جناح اپوزیسیون نیز نتواند کاندید شوند.

سوم؛ وجود شرایط کاندید شدن یکی از دلایل کاندید نشدن افراد و چهره ها در سومین انتخابات ریاست جمهوری است. بنا به قانون انتخابات هر فرد باید در حین ثبت نام صد هزار کارت رأی دهی داشته باشند. تهیه این مجموعه کارت رأی دهی از ولایات مختلف باعث شده است که کسی نتواند به آسانی این مجموعه کارت رأی دهی را تهیه نمایند.

چهارم؛ با توجه به اهمیت و نقش برخی کشور ها در انتخابات افغانستان، جناح های مختلف در صدد اند تا حمایت آن ها را با خود داشته باشند.

پنچم؛ باور عموم مردم و حتی کشور های مهم و دارای نفوذ در افغانستان این است که رئیس جمهور آینده افغانستان باید از قوم پشتون و تا حدودی با پاکستان نزدیک باشند. این مسئله باعث شده است که افراد از گروه های قومی دیگر نتوانند در انتخابات کاندید نمایند. زیرا آنها فکر می کنند در صورت کاندید شدن باخث حتمی است. بنابراین این مسئله نیز یکی از دلایل عدم ثبت نام کاندیدان است.

با وجود این دلایل و برخی دلایل دیگر؛ در روز های آخر گفتگو ها منجر به نتیجه خواهد شد و افراد مهم در کمیسیون مستقل انتخابات حاضر شده و ثبت نام خواهد کرد. اما جناح بندی ها و صف بندی ها تا دقیقه نود سر درگم خواهد بود. زیرا کاندید از طرف حاکم مشخص نیست و همچنین افراد در صدد بهینه سازی منافع خود خواهد بود. برای بهینه سازی منافع، بعد از کاندید شدن نیز ممکن است کاندیدی به نفع کاندید دیگر کنار بروند.

در نهایت باید گفت که دلایل زیادی برای عدم کاندید افراد و چهره های مهم وجود دارد و در نهایت افرادی از جناح اپوزیسیون و تیم حاکم کاندید خواهد شد. اما تیم های انتخاباتی و صف بندی ها همچنان شکننده خواهد بود. این شکنندگی در نهایت تا روز نهایی ادامه خواهد داشت. زمانی جناح ها از سردرگمی بیرون خواهد آمد که تیم حاکم فرد اصلی و چهره مورد نظر خود را به صورت واضح مشخص نمایند. در غیر این صورت بدون شک سردرگمی ادامه خواهد داشت و جریان های مختلف شکل خواهد گرفت.