توافق نامه صلح میان ایالات متحده امریکا و گروه طالبان پس از 18 ماه گفتگو بین دو طرف منازعه افغانستان، روز شنبه (10 حوت) در دوحه، پایتخت قطر به امضا رسید.
امضای این توافق‌نامه واکنش‌ها و تحلیل‌های متفاوت را در پی داشته است. شماری از سیاستمداران و آگاهان امور سیاسی امضای این توافق‌نامه را گام مهمی در راستای برقراری صلح در کشور دانسته و از آن استقبال کردند و شماری هم نسبت به آن نگاه چندان خوش‌بینانه نداشته و گفته‌اند که صلح میان امریکا و طالبان برای افغانستان صلح نمی‌آورد.
این توافق که تحت نام «موافقت‌نامه‌ی آوردن صلح به افغانستان، بین امارات اسلامی افغانستان که توسط ایالات متحده به‌عنوان یک دولت به رسمیت شناخته نمی‌شود و به نام طالبان شناخته می‌شود و ایالات متحده امریکا» میان امریکا و گروه طالبان امضا شد.
توافق نامه صلح میان امریکا و گروه طالبان دارای چهار محور است و در سه بخش به شکل ماده وار و با زمان بندی‌های مشخص تنظیم شده و هر دو طرف را ملزم به رعایت آن می‌کند.
نیروهای امریکایی و ناتو پس از مدت 14 ماه افغانستان را ترک کنند، گروه طالبان تضمین کند که از خاک افغانستان هیچ تهدیدی علیه آمریکا و متحدان آن نخواهد بود، گفت‌وگوهای بین‌الافغانی در 20 حوت آغاز شود و آخرین مورد هم برقراری آتش‌بس دایمی میان حکومت افغانستان و گروه طالبان است.
در این توافق‌نامه هم‌چنین ذکر شده که هر چهار بخش فوق با هم مرتبط و وابسته‌اند و هر یک مطابق جدول زمانی توافق‌‌شده و شرایط توافق‌شده تطبیق خواهد شد.
آگاهان امور سیاسی و روابط بین الملل اما می‌گویند که ابهامات زیاد در این توافق وجود دارد که برای مردم و حکومت افغانستان قابل قبول نیست و در قدم نخست باید این ابهامات روشن شود. آنان هم‌چنین اظهار می‌کنند که این توافق‌نامه بیشتر به دور منافع ایالات متحده امریکا و گروه طالبان می‌چرخد و رویه حکومت و مردم افغانستان باید نسبت به آن محتاطانه باشد.

ابهامات در توافق‌نامه صلح
آگاهان امورسیاسی می‌گویند که در توافق‌نامه صلح میان ایالات متحده امریکا و گروه طالبان، ابهامات زیاد وجود دارد و این ابهامات باید قبل از امضای توافق‌نامه با مردم و حکومت افغانستان شریک می‌شد.
امان الله فصیحی استاد دانشگاه و فعال سیاسی در گفت‌وگو با روزنامه «افغانستان‌ما» می‌گوید که ایالات متحده امریکا با امضای این توافق‌نامه خواسته تا مناسبات خود را با گروه طالبان تنظیم کند، اما در بخش دیگر آن که مربوط به مردم و حکومت افغانستان می‌شود هنوز سوالات  و ابهامات زیاد وجود دارد.
او از آمدن نام امارت اسلامی، حکومت اسلامی پساتوافق و هم‌چنین زمان‌بندی‌های پیش‌بینی شده در توافق‌نامه از جمله نکاتی نام برد که هنوز برای مردم و حکومت افغانستان سوال برانگیز است.
آقای فصیحی می‌گوید: «با آنکه در توافق‌نامه ذکر شده که ایالات متحده امریکا امارت اسلامی را به رسمیت نمی‌شناسد و آن را به نام طالبان می‌شناسد، ولی با آن هم اصل آمدن «نفس امارت اسلامی» در توافق‌نامه درست نیست و این موضوعی‌ است که برای مردم و حکومت افغانستان ابهام دارد و قابل قبول نیست».
به گفته او روح این توافق‌نامه نیز نوعی برجستگی گروه طالبان و عقب‌نشینی آمریکا را نشان می‌دهد: «در توافق‌نامه آمده است که طالبان دیگر نباید به گروهای تروریستی پاسپورت واقامه بدهد... این معنی‌اش این است که طالبان مثل یک حکومت و دولت است و می‌تواند پاسپورت صادر کند، ویزه و اقامه بدهد.»
آقای فصیحی هم‌چنین گفت که زمان‌بندی‌های که در توافق‌نامه پیش‌بینی شده امکان عملی شدن آن در زمان تعیین شده وجود ندارد: «از جمله آزادی 5 هزار زندانی طالبان در برابر یک هزار نیروهای دولتی است که در مدت زمان تعیین شده امکان ندارد عملی شود».
رئیس جمهور غنی نیز یک روز بعد از امضای توافق‌نامه صلح میان الایات متحده امریکا و گروه طالبان گفت که حکومت افغانستان هیچ تعهدی برای آزادی زندانیان گروه طالبان ندارد.
رئیس جمهور هم‌چنین گفت که ایالات متحده آمریکا در این موضوع صلاحیت ندارد و هیچ‌کسی دولت افغانستان را مجبور به این کار کرده نمی‌تواند. در این قضیه، موضوع حسن‌نیت مطرح نیست و دولت افغانستان باید اعتماد داشته باشد، کسانی که آزاد می‌شوند دوباره به میدان جنگ بر نمی‌گردند. به گفته او آزادی هزاران زندانی از لحاظ فنی نیز زمان زیادی را در بر می‌گیرد.
عبدالواحد حکیمی استاد دانشگاه و آگاه روابط بین الملل اما می‌گوید که ایالات متحده امریکا به عنوان شریک استراتژیک سیاسی و نظامی افغانستان و کسی که حتی مسیر آینده نظام سیاسی افغانستان را می‌تواند رقم بزند چیزی را که فیصله کرده حتمن آن را تطبیق خواهد کرد.
او در واکنش به سخنان رئیس جمهور درباره آزادی زندانیان گروه طالبان گفت: «آقای غنی به خاطری که افکار عامه در داخل افغانستان خدشه دارد نشود و مردم علیه نظامی سیاسی دیدگاه منفی پیدا نکنند ظاهرا خواسته یک واکنش نسبتا منفی را روی دست بگیرد».
آقای حکیمی افزودکه ایالات متحده امریکا از هر گزینه‌ی استفاده می‌کند تا این توافق‌نامه اجرایی شود و گروه طالبان نیز از آن استقبال کردند: «اما مساله اصلی این است که حکومت چگونه آزادی پنچ هزار زندانی طالبان را برای مردم افغانستان توجیه می‌کند».

توافق‌نامه صلح در گرو منافع امریکا و طالبان
آگاهان امور سیاسی هم‌چنین می‌گویند، توافق‌ صلح که میان ایالات متحده امریکا و گروه طالبان صورت گرفته تامین کننده منافع امریکا و طالبان است و برای مردم و حکومت افغانستان کاملا غیرعادلانه است.
عبدالواحد حکیمی استاد دانشگاه و آگاه روابط بین الملل به «افغانستان‌ما» گفت: «این توافق‌نامه در گرو منافع امریکا و طالبان است و چون منافع هر دو طرف می‌تواند باهم گره بخورد و منافع مشترک تعریف کند، شرایط هم‌چون وابسته به این منافع است و هر دو طرف می‌خواهد که عملی و اجرایی شود».
او با مطرح کردن دو چشم‌انداز متفاوت می‌گوید که اگر نگاه ما نسبت به توافق صلح، آینده افغانستان باشد، جای شک نیست که هر قیمتی بابت آن پرداخت شود، کم خواهد بود اما اگر به این توافق از چشم انداز عدالت سیاسی، نظامی، اقتصادی و رایزنی‌های دیپلماتیک نگریسته شود، این توافق کاملا غیرعادلانه است.
این آگاه روابط بین الملل معتقد است که در حال حاضر یک رابطه دوجانبه بین گروه طالبان و ایالات متحده امریکا به وجود آمده و این رابطه بر اساس منافع آنان شکل گرفته که هر دو طرف می‌خواهد از هم‌دیگر استفاده کند.
آقای حکیمی هم‌چنین گفت که در دو دهه گذشته برخی از کشورهای منطقه نظیر پاکستان، ایران و روسیه از گروه طالبان علیه ایالات متحده امریکا در افغانستان استفاده ابزاری کرده و اکنون امریکایی‌ها به این مساله پی برده و به همین دلیل وارد گفت‌وگوی مستقیم با گروه طالبان شد.
به گفته او ایالات متحده امریکا با امضای این توافق نامه نه تنها جلوی استفاده ابزاری کشورهای منطقه از گروه طالبان را گرفته بلکه خود ایالات متحده امریکا می‌خواهد که از گروه طالبان به عنوان یک ابزار سیاسی-نظامی علیه کشورهای منطقه استفاده کند.
آقای حکیمی علاوه کرد: «طالبان می‌تواند یک حامی قدرتمند امریکا در منطقه باشد و تمام نیازمندهای امریکا را در منطقه فراهم کند و در عین امریکا هم می‌تواند یک حامی بزرگ در عرصه سیاسی-نظامی و اقتصادی برای طالبان باشد».
او بیان داشت که گروه طالبان نیز از انزوا قرار دادن نظام طالبانی در دو دهه گذشته پشیمان است و دیگر نمی‌خواهد که دوباره در آینده به انزوا قرار بگیرند.
گروه طالبان نیز پس از امضای توافق‌نامه صلح با ایالات متحده امریکا به جنگجویان شان دستور داده که دیگر به نیروهای امریکایی در افغانستان حمله نکنند اما این گروه عملیات خود را علیه نیروهای امنیتی و دفاعی کشور دوباره از سر گفته است.