سرور دانش، معاون دوم ریاست جمهوری می‌گوید که با مهاجران افغان در کشورهای همسایه نباید برخورد سیاسی شود و این مسئله به یک عامل فشار بر حکومت افغانستان تبدیل شود.
آقای دانش که دیروز (دوشنبه، 28 دلو) در کنفرانس «چهل سال میزبانی مهاجرین افغان در پاکستان: مشارکت جدید برای همبستگی» در اسلام‌آباد صحبت می‌کرد، گفت مهاجران نباید به خاطر مسائل سیاسی مورد بی‌مهری و فشارهای بی‌جا قرار گیرند و حقوق بشری آنها تلف شود.
او گفت که دولت افغانستان از عودت مهاجران همواره استقبال کرده و استقبال می‌کند، اما عودت مهاجران باید در پرتو معاهدات و اسناد بین‌المللی و به صورت داوطلبانه، تدریجی و بر اساس تقسیم اوقات منظم باشد، نه به صورت اخراج کلتوی از مرزها؛ چون اخراج اجباری به پایداری پروسه عودت آسیب می‌زند. او افزود که در روند عودت مهاجران، باید به آن عده از مهاجرانی که صاحب دانش، تخصص و سرمایه هستند، اجازه داده شود که به صورت قانونی دانش، سرمایه و کسب و کار خود را به افغانستان انتقال دهند.
معاون ریاست جمهوری گفت که در طول پنج سال گذشته بر خلاف تصورات، عودت مهاجران افغانستان از پاکستان و ایران به عنوان یک موج دوامدار و به صورت پیوسته جریان داشته است.
او افزود که از سال 2002 تا سال 2016 میلادی بیش از پنج میلیون و هشت صد هزار نفر و از سال 2016 تا 2018 حدود سه میلیون دو صد هزار نفر، در سال 2018 بیش از هشت صد و بیست هزار نفر و در سال 2019 نیز پنج صد و سی هزار نفر از پاکستان و ایران به افغانستان عودت کرده‌اند.
آقای دانش از جامعه بین‌المللی خواست که در روند عودت مهاجران نقش «روشن، شفاف و مؤثر» به عهده گیرد و کمک‌ها به مهاجران را باید رشد محور کند تا به ایجاد شغل و اقتصاد پایدار برای مهاجران کمک کند.
او افزود که افغانستان از کمک‌های نقدی و جنسی جامعه بین‌المللی به مهاجران استقبال می‌کند، ولی این نوع کمک‌ها بسنده و مفید نیست. به گفته آقای دانش، کمک چند بوجی آرد، گندم و روغن هیچ مشکلی را حل نمی‌کند، بلکه فقر و بی‌کاری را افزایش می‌دهد.
معاون ریاست جمهوری گفت که جنگ و ناامنی و فقر اقتصادی عوامل اصلی و بنیادی موجی از مهاجرت‌ها در جهان است و اگر جامعه بین‌المللی برای جلوگیری از این مشکل صادقانه همکاری نکند، روند مهاجرت رو به افزایش خواهد بود و فاجعه‌های بشری بیشتری به وجود خواهد آمد.
سربازگیری از میان مهاجران بعد از 2001
معاون دوم ریاست جمهوری در سخنرانی خود از کشورهای پاکستان و ایران بخاطر پناه دادن به مهاجران افغانستان در دهه 1980 میلادی تشکر کرد و افزود که «در آن سال‌ها پاکستان برای ما واقعا یک پناهگاه بود، پناهگاه به معنای واقعی کلمه که رشته‌های دوستی و برادری بین دو ملت را نیز برای همیشه محکم و استوار ساخت.»
او افزود، اما مهاجران افغان در کشورهای میزبان، باردوش نبوده‌اند و در رشد اقتصادی این کشورها نقش مثبت داشته و با به عهده گرفتن کاری شاقه و طاقت فرسا، سهم بزرگی در آبادانی کشورهای میزبان داشته است.
آقای دانش اما گفت، بعد از سال 2001 میلادی که در افغانستان نظام جدید و مبتنی بر قانون اساسی و انتخابات به وجود آمد، گروه‌هایی از مخالفین دولت افغانستان در پاکستان، از میان مهاجران دست به سرباز گیری زدند.
او افزود که این گروه‌ها «در حقیقت از کمپ‌های مهاجرین برای خود پناهگاه و آموزشگاه ساختند و در همین کمپ‌ها علیه دولت مشروع افغانستان دست به تبلیغات زدند و جنگ‌های تخریبی و تروریستی را بر ضد دولت مشروع افغانستان آغاز کردند و این وضعیت باعث شد که خشونت‌ها و بی ثباتی‌ها و ناامنی‌ها در افغانستان همچنان تا کنون تداوم پیدا کند.»
معاون ریاست جمهوری گفت که « در حقیقت در این مرحله، از پناهگاه، استفاده سیاسی صورت گرفته است. چون از نگاه تاریخی، پناهگاه به محلی اطلاق می‌شده است که مکان امنی را برای کسانی که از ظلم یک حاکم یا رژیم جابر فرار می‌کرده‌اند، فراهم می‌ساخته است. اما در وضعیت کنونی دنیا، در خیلی از کشورها، پناهگاه به یک مخفیگاه و به ابزاری برای تحت الشعاع قراردادن یا جلوگیری کردن از انسجام، نظم و امنیت در کشور مبدأ تبدیل شده است.»

جنگ و صلح؛ هنوز مرحله اصلی آغاز نشده
معاون دوم ریاست جمهوری در سخنرانی خود در اسلام‌آباد همچنین به مسئله جنگ و صلح در افغانستان اشاره کرد و گفت که دولت افغانستان از مذاکرات طالبان و امریکا برای امضای یک توافق‌نامه استقبال می‌کند، اما بخش اصلی صلح مربوط به صلح بین طالبان و دولت افغانستان می‌شود که هنوز حتی آغاز نشده است.
او افزود که تنها امضای توافق‌نامه بین امریکا و طالبان «هیچ مشکلی را حل نمی‌کند» و انتظار دولت افغانستان این است که امضای توافق‌نامه بین امریکا و طالبان، زمینه را برای گفتگوی مستقیم بین دولت افغانستان و طالبان فراهم کند.
آقای دانش گفت که «اگر طالبان پایگاه‌ها و پناهگاه‌های خود و رابطه خود با سایر گروه‌های افراطی و تروریستی را همچنان حفظ کند، هرچند آتش‌بس هم شود صلح پایدار به دست نخواهد آمد.»
او گفت که « مردم ما خواستار ختم بنیادی خشونت هستند و صلح تنها یک وسیله برای ختم خشونت است. صلح واقعی آن است که همه مردم در کشور آزادانه از حقوق شهروندی خود استفاده کنند و از حقوق تعلیم و صحت و کار و سفر و آزادی بیان و فعالیت آزاد سیاسی برخوردار باشند و حق شرکت در انتخابات را داشته باشند و طالبان هم مانند سایر شهروندان ما باید از این حقوق خود برخوردار شوند و در حاکمیت سهیم گردند.»
معاون دوم ریاست جمهوری گفت که  «پروسه صلح و مذاکره باید در مالکیت افغان‌ها باشد. تیم مذاکره باید به رهبری و محوریت دولت جمهوری اسلامی افغانستان به طور همه شمول و فراگیر از همه مردم کشور نمایندگی کند.»
او خواستار همکاری پاکستان برای تأمین صلح در افغانستان شد و گفت که «می‌خواهم صادقانه بگویم ما بدون مشارکت پاکستان و سهم گیری و همکاری دولت پاکستان نمی‌توانیم به صلح دست پیدا کنیم.»
آنتونیو گوترش، سرمنشی سازمان ملل متحد نیز در این کنفرانس سخنرانی کرد.
او در سخنرانی خود کمک‌های پاکستان به مهاجران افغان را قابل توجه عنوان کرد و گفت «چهل سال است که حمایت قوی از مهاجران در پاکستان وجود داشته که قابل قدر است؛ اما راه حل اساسی مسئله مهاجران در داخل افغانستان است و امیدواریم که صلح آینده بهتری برای افغان‌ها رقم بزند.»
آقای گوترش گفت که سازمان ملل متحد از تلاش‌های صلح برای افغانستان حمایت می‌کند و تأکید کرد که بازگشت مهاجران به افغانستان باید عزتمندانه و داوطلبانه باشد.
عمران خان، نخست وزیر پاکستان نیز در این کنفرانس سخنرانی کرد. او گفت مهاجران افغان با عزت و افتخار در پاکستان زندگی کرده‌اند.
آقای خان تأکید کرد «هر چیزی در گذشته بوده، مربوط به گذشته است و حالا ما خواهان صلح در افغانستان هستیم و این نظر واقعی و حقیقی ما است.» او افزود که «منازعه در افغانستان به نفع پاکستان نیست. بلکه ایجاد روابط تجاری و اقتصادی به نفع پاکستان است.»
کنفرانس «چهل سال میزبانی مهاجرین افغان در پاکستان: مشارکت جدید برای همبستگی» برای بررسی وضعیت مهاجران افغان در پاکستان و با حضور مقامات سازمان ملل متحد و نمایندگان سی کشور و سی و سه سازمان بین‌المللی برگزار شد.