صفحه نخست » افغانستان » ارزیابی تهدیدها و موانع فرا راه تلاشهای صلح افغانستان
ارزیابی تهدیدها و موانع فرا راه تلاشهای صلح افغانستان
منبع: یوروشیا / نویسنده: منوج کومار میشرا / برگردان: خیرمحمدمقدسی
ادامه درگیریها و افزایش تلفات ملکی و نظامی واشنگتن را وادار به مذاکره مستقیم با طالبان کرد. با این حال، ارزیابی تهدیدها و موانع فرا راه صلح افغانستان حایز اهمیت است. دور هفتم مذاکرات صلح بین طالبان و ایالات متحده امریکا درحالی برگزار شده است که این گروه در حملهای تروریستی علیه نیروهای دولتی در روزهای اخیر حداقل ۲۵ تن را کشته اند، که این وضعیت نشان دهنده عدم اراده سیاسی طالبان برای پایان جنگ و شکنندگی پروسه صلح افغانستان است.
تلاشهای موازی مذاکرات صلح
روند مذاکرات صلح افغانستان خیلی پیچیده به نظر میرسد. در حال حاضر، کشورهای قدرت مند منطقه از جمله چین و روسیه با توجه به منافع شان در افغانستان در تلاش است که هر کدام جداگانه نقشی در روند مذاکرات داشته باشند. در حالی که مذاکرات صلح میان ایالات متحده امریکا و طالبان در جریان است و اکنون به مرحله هفتم رسیده است، روسیه هم در تلاش است که از مذاکرات صلح افغانستان میزبانی کند. چین همچنین اخیرا از یک هیأت طالبان میزبانی کرده است و سخنگوی وزارت خارجه چین به رسانهها گفته بود که عبدالغنی برادر، نماینده طالبان در قطر و برخی از همکارانش اخیرا به چین سفر کرده اند.
در حالی که خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان وابسته به پیشرفت مذاکرت صلح است، طالبان قبل از ادامه روند صلح خواستار خروج کامل نیروهای خارجی از افغانستان شده بود که این پیشنهاد طالبان از سوی مسکو نیز حمایت شده بود. این موضع گیری های مختلف، نشان میدهد که مذاکرات صلح به جای این که همسو دنبال شود، هر کشور با توجه به منافعش در افغانستان تلاش میکند که نقشی در این روند داشته باشد.
ادامه درگیریها
اخیرا دولت افغانستان 778 تن از زندانیان طالبان را از زندان پل چرخی آزاد کرده است. رئیس جمهور افغانستان گفته بود که آزادسازی این زندانیان روند گفتوگوهای صلح بینالافغانی را تسهیل خواهند کرد. اما ادامه خشونت و حملههای تروریستی بالای نیروهای دولتی نشان میدهد که چنین اقداماتی طالبان را قانع نمیکند که دست از خشونت بردارد و به پروسه صلح بپیوندد. خلاف انتظارات، برخی گزارشها و شواهد نشان میهد که زندانیان آزاد شده دوباره دست به شورش زده و به سنگرهای شان برگشته اند.
گزارش تلفات جنگ افغانستان که توسط نیویورک تایمز، روزهای 21 تا 27 جون منتشر شده به افزایش خشونت در افغانستان اشاره دارد، که از 21 تا 27 جون حداقل 67 تن از نیروی دولتی و 12 غیرنظامی کشته شده اند. این گزارش نشان میدهد که تلفات افراد ملکی نسبت به نیروهای دولتی در مقایسه با هفتههای قبل افزایش داشته است؛ زیرا طالبان حملات خود را در برخی از نقاط کشور تشدید کرده است. مرگبارترین حمله در ولایت هرات رخ داد، جایی که طالبان به مراکز امنیتی در مرکز ولسوالی گلران حمله کرده بود.
آیا طالبان بر گروههای تروریستی دیگر کنترول دارد؟
لازم به ذکر است که تعداد زیادی از گروههای شورشی به غیر از طالبان در افغانستان فعالیت میکنند که از آن جمله گروه تروریستی داعش در شماری از مناطقی شرقی و شمالی افغانستان باعث بیثباتی در این کشور شده است. حضور داعش در افغانستان حاکی از این واقعیت است که این گروه تروریستی به جای این که نابود شود، دوباره در کشورهای اسلامی ظهور کرده است.
جنرال فرانک مک کینزی، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده آمریکا، در 12 جون به رسانهها گفته بود که وی معتقد نیست داعش در افغانستان قابلیتهای خود را گسترش داده باشد؛ اما هنوز هم حضور خطرناکی در این کشور دارد. وی هم چنین گفته بود که حضور آنها در مناطق شرقی افغانستان نگران کننده است که عملیات نظامی علیه آنها منجر به کاهش تعداد شان نشده است.
در همین حال، یک گزارش ایالات متحده اخیرا تأیید کرده است که حداقل 300 جنگجوی لشکر طیبه - گروه تروریستی مستقر در مرزهای پاکستان، نیز در افغانستان فعال هستند. این گزارش میگوید که در میان 20 سازمان تروریستی فعال در افغانستان، لشکر طیبه همرا با گروه تروریستی القاعده و جنبش اسلامی ازبکستان، از نظر تعداد جنگجو در رتبه پنجم قرار دارند. در حالی که ایالات متحده امریکا به دنبال تضمینهایی از سوی طالبان است که پس از توافق صلح این گروه اجازه نخواهد داد که افغانستان به پایگاه امنی برای گروههای تروریستی تبدیل شود؛ اما سوالی که در این میان به وجود میآید این است که آیا طالبان کنترل کامل بر سایر گروههای تروریستی دارد یا خیر.
شکافهای جیوپولیتیکی
اداره ترامپ برای دست آوردی سیاست خارجی و افزایش محبوبیتاش برای برنده شدن در انتخابات نوامبر سال 2020، روسیه برای محافظت از منافعش در آسیای مرکزی و چین برای محافظت از دهلیز اقتصادی چین - پاکستان (CPEC ) ممکن است تلاشهای خود را برای صلح افغانستان افزایش بدهد. اما شکافهای جیوپولیتیکی موجود، کشورهای ذینفع در افغانستان را به سوی معادلات مختلف با طالبان و همچنین با دولت افغانستان هدایت میکند. عدم وجود یک روند صلح متحد و همسو این واقعیت را نشان میدهد.
عدم حضور گروههای جامعه مدنی در مذاکرات صلح
قدرت گروههای جامعه مدنی توسط وضعیت حقوق بشر از جمله حقوق اقلیتها و زنان تعیین میشود. با این حال، شورشیان طالب نه تنها نیروهای خارجی و دولت افغانستان را هدف قرار داده اند؛ بلکه این گروه غیرنظامیان و زنان را نیز مورد حمله قرار داده است.
جنگ طولانی مدت در افغانستان حتى در حالى که مذاکرات در جریان است، شاهد حملات متعدد و قتل زنان در جاهای مختلف بوده است. در همین حال، فعالان عرصه حقوق زنان در افغانستان از عدم حضور زنان در پروسه صلح افغانستان نگران هستند و هراس دارند که ایالات متحده امریکا با طالبان به توافقی برسد که حقوق آن ها را نادیده بگیرد.
عدم صداقت پاکستان در گفتوگوهای صلح
پاکستان با ناتوانی در مبارزه علیه تروریسم در خاک خودش و عدم رعایت استانداردهای گروه ویژه اقدام مالیFITF که در رابطه به تأمین مالی تروریسم است، ممکن است که در ماه اکتوبر 2019 در فهرست سیاه افایتیاف قرار بگیرد. این بدان معنا نیست که پاکستان برای تغییر روند سیاسی با توجه به منافعش، از نفوذ خود بالای طالبان استفاده نخواهد کرد. استدلال میشود که نفوذ پیوسته پاکستان بر روند صلح افغانستان از طریق نفوذ آن بر طالبان تضمین شده است، حتی اگر اسلام آباد این موضوع را انکار کند.
عدم پایبندی گروه طالبان به نظام دموکراسی و تکثرگرا
ساختار و ماهیت نظام سیاسی پس از ورود طالبان به روند سیاسی، هنوز مبهم است. به عنوان مثال، جلالالدین شینواری، معاون وزارت عدلیه حکومت طالبان، که هنوز هم با رهبرانش در ارتباط است، به نیویورک تایمز گفته است که شورشیان طالب با چیزی کمتر از بازگشت به امارت اسلامی توافق نخواهند کرد؛ زیرا این گروه یک تنفر عمیق نسبت به نظام دموکراسی دارد. او هم چنین گفته است، حتی اگر رهبران سیاسی طالبان مایل به انعطاف پذیری باشند، فرماندهان نظامی خط سرخ مذاکرات را تعیین میکنند.
پروسه صلح تاکنون قادر به پاسخگویی به سوالات نظام دموکراسی و تکثرگرا نبوده است که این موضوع را میتوان از سخنانان ذبیح الله مجاهد، سخن گوی طالبان که در مصاحبه با نیویورک تایمز گفته بود: "هدف ما حکومت اسلامی است. این که چطور این حکومت اسلامی میآید چیزی است که ما اکنون نمیتوانیم در مورد آن تصمیم بگیریم. در این مورد روحانیون و تحلیلگران در زمان مناسب تصمیم میگیرند" نتیجه گرفت.
