سازمان جهانی صحت (WHO ) با نشر پژوهشی تازه، اعلام کرده است که سالانه 8 میلیون تن بر اثر استفاده تنباکو در نقاط مختلف جهان جان می‌دهند اما بر خلاف این تبلیغات؛ آمارهای وزارت مالیه نشان می‌دهد که افغانستان سالانه 24 هزار تن انواع تنباکو را وارد می‌کند.
شمروزخان مسجدی، سخنگوی وزارت مالیه، روز شنبه 11 جوزا به روزنامه افغانستان‌ما گفت که در سال 1397 خورشیدی 14 هزار تن تنباکوی پروسس شده (غیرمتجانس) و 10 هزار تن سگرت وارد شده است.
آقای مسجدی افزود که بابت واردات تباکوی پروسس شده 400 میلیون افغانی و از بابت واردات سگرت، یک میلیارد افغانی مالیات گرفته شده است. او میزان تعرفه وضع شده بر تنباکوی پروسس شده را 10 درصد و سگرت را 20 درصد عنوان کرد.
اما برخلاف افزایش چند صد میلیونی عواید، سالانه نزدیک به 5 هزار تن بر اثر انواع بیماری‌های تنفسی و قلبی جان در سراسر کشور جان می‌دهند.
احمد وهاب جوان 29 ساله‌ای است که حدود 6 سال می‌شود سگرت استعمال می‌کند. او تا دو سال پیش ورزش نیز می‌کرد اما استفاده بیش از حد سگرت باعث شد که او در جریان تمرین و یا مسابقه نفس کم بیاورد، بنابراین ورزش را کنار گذاشت.
او بعد از شش سال استعمال سگرت، به تازگی پی برده است که قسمتی از ریه‌اش خراب شده است و در راه رفتن معمولی نیز نفسش می‌گیرد.
احمد وهاب به روزنامه‌ افغانستان‌ما گفت که دسترسی آسان و کمی هم نادانی باعث شد که به سمت سگرت رو بیاورم. او افزود در روزهای نخست به عنوان تفریح استفاده می‌کردم و حتی فکر نمی‌کردم که روزی بسته بسته سگرت دود کنم تا اینکه ریه‌ام خراب شود.
آماری دقیقی از میزان مصرف کنندگان تنباکو و سگرت در کشور وجود ندارد اما گزارش‌های تایید نشده نشان می‌دهد که 40 درصد مردان، 7 درصد زنان و 3 درصد کودکان انواع تنباکو را مصرف می‌کنند.
دسترسی آسان و ارزان به انواع تنباکو، نبود اطلاع‌رسانی در مورد ضررهای تنباکو، نبود نظارت بر فروش محصولات تنباکو به افراد زیر 18 سال و فساد در نهادهای مسئول، از مهمترین عواملی است که در افزایش میزان استفاده کنندگان تنباکو نقش دارد.
وزارت مالیه اکنون 20 درصد مالیات از سگرت و 10 درصد مالیات از تنباکوی پروسس شده می‌گیرد اما شهروندان این رقم را کافی نمی‌دانند و می‌گویند که مالیاتی بیشتر باید بر این مواد وضع شود تا دسترسی آسان نباشد.
سخنگوی وزارت مالیه اما به روزنامه افغانستان‌ما گفت که بالا بردن تعرفه‌ها به صورت مستقیم در اختیار وزارت نیست بلکه کمیته تعرفه در این مورد تصمیم می‌گیرد.
آقای مسجدی افزود که باید وزارت صحت عامه این موضوع را به کمیته تعرفه پیشنهاد بدهد و بعد از آنکه کمیته آن را تجزیه و تحلیل کرد، در مورد بالا بردن تعرفه تصمیم گرفته می‌شود.
پایین بودن میزان تعرفه در کشور، علاوه بر اینکه دسترسی شهروندان را به انواع تنباکو آسان کرده است، شماری از شهروندان هنگام مسافرت به هند و ترکیه، مقداری سگرت با خود می‌برند.
حسین می‌گوید که سال گذشته شماری از دوستانش که منظور یک سفر تفریحی به هند رفتند، هر کدام دو یا سه گورس سگرت با خود بردند. او گفت که آنان سگرت‌ها را به دلیل گران بودن به هند بردند.
طرح افزایش تعرفه گمرکی انواع تنباکو و سگرت تاکنون چندین بار توسط شماری از نمایندگان و نهادی مدنی مطرح شد اما وارد مرحله عملی نشد.
اکنون سازمان جهانی صحت به مناسبت "31 می، روز جهانی بدون تنباکو" کمپاین "تنباکو و سلامت ریه" را راه اندازی کرد. این نهاد تصمیم دارد از طریق آگاهی‌دهی میزان استفاده از تنباکو را کاهش دهد.
سازمان جهانی صحت می‌گوید که استفاده تنباکو باعث تاثیرات منفی بر ریه می‌شود که ممکن است در نهایت این نارسایی به بیماری‌های مزمن و سرطان تبدیل شود.
پژوهش این سازمان نشان می‌دهد که دود ناشی از تنباکو، یکی از خطرناک‌ترین نوع آلودگی هواست. این دود بیش از 7 هزار مواد شیمیایی دارد که 69 مورد آن باعث ایجاد سرطان می‌شود. اگر چه دود ممکن است نامرئی و بی بو باشد، اما می‌تواند تا پنج ساعت در هوا قرار بگیرد، در معرض خطر ابتلا به سرطان ریه، بیماری‌های مزمن تنفسی و کاهش عملکرد ریه قرار گیرد. بیماری سل یا تبرکلوز نیز از دود تنباکو تشدید می‌شود.
سازمان جهانی صحت همچنین نوشته است که بر اثر دود ناشی از استعمال تنباکو، حدود 60 هزار کودک قبل از رسیدن به سن 5 سالگی جان می‌دهند.
این سازمان می‌گوید که موثرترین اقدام برای بهبود سلامت ریه‌ها، کاهش مصرف دخانیات و قرار نگرفتن در معرض دود ناشی از تنباکو است.
در پی بروز مشکلات فراوان، وزارت صحت عامه طرح قانون منع استفاده از تنباکو و دخانیات در اماکن عمومی و سربسته در سال 1394 خورشیدی به مجلس فرستاد که تصویب شد.
بر اساس این قانون، خرید و فروش سیگار به کودکان منع شد، استفاده از دخانیات در اماکن عمومی، هوتل‌ها، مکان‌های سرپوشیده و مکان‌های تحصیلی ممنوع شد، همچنین افزایش 50 درصد افزایش تعرفه گمرکی بر سگرت یکی دیگر از اهداف مهم این قانون بود.
اما نبود نظارت دقیق از قوانین، به خصوص قانون مذکور، در شماری از مکان‌های دولتی و سربسته سگرت استعمال می‌شود و کودکان نیز به صورت آسان به آن دسترسی دارند.