صاحب امتیاز: داکتر حسین یاسا

مدیر مسوول: محمد رضا هویدا

چهارشنبه ۴ حوت ۱۳۹۵

دانلود صفحات امروز روزنامه: 1 2 3 4 5 6 7 8

چطوری صلح بین دولت افغانستان و طالبان به شکست انجامید

-

 چطوری صلح بین دولت افغانستان و طالبان به شکست انجامید

در هر گفتگوي صلح در افغانستان، پاکستان مانع اصلي صلح در افغانستان است.
در گوشه ميزي در هتل ماريوت پايتخت پاکستان، نماينده اي از طرف رهبري طالبان با پيام صلح نشسته بود. در سال 2007 شورشيان طالبان نيرومندتر از قبل مي شدند و امريکا و نيروهاي ايتلاف تلاش هايشان را براي شکست اين شورشيان زيادتر نمودند، اوج اين حملات زماني بود که اوباما در سال 2009 به تعداد ده ها هزار سرباز براي پشتيباني عمليات ها به افغانستان فرستاد. اما در هتل ماريوت اسلام آباد گفتگوها درباره ديپلماسي بود و هيچ کسي از طرف امريکايي ها در آن اتاق حضور نداشت. آلف آرن رامسلين ديپلمات ارشد نروژي که در بين طالبان  سالها رابطه قابل اعتمادي ايجاد کرده بود با شخص مورد اعتماد ملا عمر رهبر و بنيانگذار طالبان که از پاکستان در تبعيد شورشيان را رهبري مي کرد گفتگويي داشت. اين فرستاده ويژه ملاعمر به آقاي رامسلين نام پنج نفري را داد که از طرف ملاعمر مامور شده بود تا راه هاي رسيدن به صلح را جستجو کنند، آنها به کسي نياز داشتند که اين زمينه را برايشان فراهم کنند و آقاي رامسلين کسي بود که آنها بدنبالشان بودند. ديدار اين ديپلمات نروژي با نمايندگان فراري طالبان هر ماه دو يا سه جلسه به صورت مخفيانه در سراسر شهرهاي آسيا و اروپا به شمول کراچي و بانکوک و اسلو در طول سه سال انجام مي شد. عجيب اينکه اين ديپلمات گفت در اواخر شبي با ملاعمر تماس مستقيمي داشته است، سال ها بعد رهبران ارشد طالبان تاييد کردند که با اين ديپلمات در يک اتاق همديگر را ملاقات کردند. جستجوي صلح توسط نروژي ها همزمان با تلاش هاي ساير کشورها مانند امريکا، عربستان سعودي براي به ميز کشاندن طالبان بوده است و به نظر مي رسد سال ها اين کوشش انجام مي شده است تا طالبان و افغان ها را در يک ميز مذاکره براي صلح گرد هم آورند.
اما همه اين کوشش ها توسط اقدامات نظامي و اطلاعاتي و همچنين حملات تروريستي طالبان و عدم اعتماد کشورهاي ميزبان جلسات گفتگو که در امور افغانستان دست داشتند نقش بر آب مي شد. به نظر آقاي رامسلين در هر گفتگوي صلح در افغانستان، پاکستان مانع اصلي صلح در افغانستان است. حال، براي اولين بار آقاي رامسلين پشت صحنه  لحظات  پيروزي ها و شکست هاي سه سال تلاش نروژ به عنوان ميانجي صلح در افغانستان را نشان مي دهد. رامسلين در خانه اش خارج اسلو پايتخت نروژ با نيويارک تايمز مصاحبه اي را انجام داده است، تلاش هايش و راه هايي را که او رفته است به جانشينانش مي فهماند که براي شروع گفتگو براي صلح بايد آهسته قدم برداشت و صبور بود و بايد فهميد که اغلب اوقات با يک ايده ديوانه وار بايد شروع کرد و اتفاقات غير قابل پيش بيني ممکن است رخ دهد و ممکن است با وجود بهترين کوشش هايت با شکست مواجه گردد. آقاي رامسلين تجربه هايش را به عنوان کسي که براي پايان دادن به جنگ طولاني ديگري در کلميبا در مذاکرات حضور داشته بيان مي کند،  به نظر مي رسد گفتگو ها درکلمبيا به نتيجه رسيده است، و با رفراندم ملي که به راه افتاده است اين کشور را از خطر سقوط نجات داده است. از سال 2007  کوشش ها براي مذاکره صلح در افغانستان چندين برابر کلمبيا بوده اما هيچ پيشرفتي حاصل نشده و ناگهان برنامه ها منحل مي شدند چرا که اعتقاد به مذاکره ضعيف بود و زمان مذاکره زمان درستي نبوده و محاسبات اشتباه باعث شده که هيچ نشانه اي از موفقيت ديده نشود. به علت ماهيت پيچيده جنگ در مقاطع مختلف اين جنگ چهار دهه ادامه پيدا کرده است، و منافع بين المللي در کشور در حال تغيير بوده است. براي مثال تلاش هاي نروژي ها براي گفتگوي صلح خيلي آرام و محرمانه بوده و کوشش شده است از امريکايي ها مخفي بماند. اروپايي ها از اقدامات امريکايي ها نگران بودند چرا که امريکا کوشش هاي مقامات ارشد طالبان براي صلح را نمي پذيرفتند در سال هاي 2001 و 2002 امريکايي ها مقامات طالبان را ودار به تسليم به دولت مي کردند، اين اقدامات تلاش هاي صلح را از مسير آن خارج مي کرد. نيروهاي امريکايي در اوايل نمايندگان طالبان را مورد هدف قرار مي دادند يا مي کشتند يا زنداني ميکردند. امروز، با وجود اينکه امريکايي ها پذيرفته اند که افغانستان راه حل نظامي ندارد و براي بيرون از آمدن از اين جنگ بايد گفتگوهاي سياسي بين طالبان و دولت آغاز شود هنوز مقامات افغان سردر گم هستند. دولت افغانستان در تابستان سال 2015 گفتگوي صلحي را با طالبان برگزار کرد؛ اما بلافاصله متوقف شد، پاکستان طالبان را براي اين نشست زير فشار قرار داده بود اما موضوع مشروعيت آن مطرح شد که موجب قطع اين جلسات گرديد. در اوايل تماس هايي که بين طالبان و آقاي رامسلين صورت مي گرفت شخصي و غير ديپلماتيک و غير معمول بود، رامسلين در پاکستان در سال هاي 1960 مبلغ مسيحيت در پاکستان بود، او مي دانست که جهان بيني طالبان ديني است و مي تواند با آنها ارتباط برقرار کند و حتي براي آنها به زبان اردو که بر آن مسلط بود تفسير کند.آقاي رامسلين در طول دوره خدمت خود به عنوان ديپلمات در اسلام آباد مانند سال هاي 1990  نه تنها نقش موثري بر طالبان در دولت داشته بلکه حتي او بر مدرسه هايي که طالبان از آنجا متولد شده و حال داراي عساکر هستند هم داشته است. بسياري از مراکزي که امروز به کارخانه توليد شورشيان تبديل شده است توسط امريکا در زمان جنگ عليه شوروي سابق بوجود آمدند. بعد از خروج شوروي و ترک امريکا از اين منطقه در سال هاي 1990 آقاي رامسلين تصميم گرفت که ارتباط با رهبران مذهبي در پاکستان و افغانستان را در اولويت کاري خود قرار دهد و به اين ارتباطات ادامه دهد چرا که تنها گذاشتن اين رهبران خطرناک تر خواهد بود. به خاطرهمين اعتبار و اطمينان بود که آقاي رامسلين توانست با رهبران طالبان در سال 2007 رابطه برقرار کند. طبق گزارش اخير يکي از مقامات برجسته نروژي که طي 15 سال درگيري در افغانستان با کشور در ارتباط بوده است ايجاد تماس با طالبان براي هر دو طرف طالبان و نروژي خطرناک بوده است. نروژ با گروهي مسلح غير قانوني در تماس بود که اين گروه نه تنها در ليست گروه  تروريستي سازمان ملل قرار داشت علاوه بر آن نروژ در قالب ناتو با اين گروه در جنگ بود. وقتي که طالبان در داخل پاکستان جلسات شان را برگزار مي کردند در واقع آنها ريسک دستگيري به خاطر شکستن محدوديت هاي سفر سازمان ملل را به جان مي خريدند، سازمان پر قدرت استخبارات نظامي پاکستان آي اس آي از طالبان در پناهگاه هايشان محافظت مي کردند. اما القاعده از اين استقلال طالبان خشنود نبودند.
رامسلين گفت طالبان مي دانستند که آي اس آي را بايد راضي نگه دارند و همزمان آنها بازي ديگري را مستقلانه شروع کردند.در اوايل، تلاش هاي رامسلين و همکاران نروژي آن بر روي کمک به طالبان متمرکز بود، يک گروه نظامي  روستايي تا حدودي  سياسي با درخواست منسجم آمدند و خواستار ملاقات با مقامات دولتي شدند. رامسلين گفت کارها ادامه يافت، در سال 2008 طالبان ديدار با مقامات دولت افغانستان را پذيرفتند. بعد از کوتاه مدتي تاخير طبق گزارش نروژي ها نمايندگان طالبان و دولت افغانستان درماه نوامبر در اسلو پايتخت نروژ رسيدند، آنها در يک منطقه حتي در يک هوتل ساکن شدند.  رامسلين گفت اما چندين ساعت قبل از شروع مذاکره، خبر بدي از کويته پاکستان رسيد، بمبي در خارج از خانه يکي از اعضاي طالبان که در اسلو نروژ براي مذاکره آمده بود منفجر شده بود برادر اين نماينده طالبان کشته و همسر وي به شدت زخمي شده بودند. همه نماينده ها اين را هشداري براي ادامه گفتگو ها مي دانستند. رامسلين اضافه کرد ما صبحانه مان را خورده بوديم و قدم بعدي شروع ملاقات بود اما آنها به شدت آشفته شده بودند، گريان مي کردند آنها شوکه شده بودند.
اين جلسه لغو شد و رامسلين نمايندگان طالبان را تا دوبي توسط جت شخصي همراهي کرد. تلاش ها مجددا از سر گرفته شد گفتگوهاي محرمانه انجام شد. رامسلين گفت طالبان با آمدن اوباما خوشبين بودند سياست هاي اوباما در باره جهان اسلام صحبت هايي که اوباما در قاهره بيان کرد براي آنها اميدوار کننده بود . رامسلين گفت در مارچ سال 2009 طالبان حتي ملاقاتي را بين ديپلمات هاي نروژي و رهبر نامرئي شان ملاعمر ترتيب داده بود. رامسلين به همراه دو ديپلمات که از اسلو آمده بود سوار موتري شدند آنها قبل از اينکه حرکت کنند چندين بار موتر را دور خود چرخاندند احتمالا محل اقامت ملاعمر خارج از کراچي بود. در طول دو ساعت ملاقات با ملا عمر رامسلين متقاعد شد که براستي او ملاعمر رهبر طالبان است بعد از آن دوبار تلفني با وي صحبت کرده است و ملاعمر مجدد تمايل خود را از ادامه مذاکرات نشان داده بود.  رامسلين گفت او شديدا مريض بود، چهار زانو نشسته بود، او اندام درشت داشت کاملا درشت بود انتظار آن را نداشتم تصورم اين بود که متوسط باشد. ما مي دانستيم که مشکل مريضي شکر دارد و همچنين گرده هاي او مشکل دارد به همين خاطر بريده بريده صحبت مي کرد. بعدها  اوباما موافقت کرد که 30,000 سرباز بيشتر به افغانستان بفرستد طبق نظر رامسلين اين يک عقب نشيني بود. يکي از طالبان گفت آنها ما را مجبور مي کنند که جنگ کنيم. اگر آنها از آسمان بر ما بمب مي اندازد ما از زمين آنها را هدف بمب قرار مي دهيم. آقاي رامسلين گفت طالبان اصرار مي کردند که ما با دولت هرگز مذاکره نخواهيم کرد تا زماني که حتي يک نفر از خارجي ها در افغانستان حضور داشته باشند؛ اما در عمل نظر آنها هيچ تغيير نکرد آنها خواستار مذاکره بودند طبق نظر رامسلين البته حملات هوايي بر عليه رهبران طالبان هم بي تاثير نبود. به نظر آقاي رامسلين بزرگترين مانع اين است طالبان در دست مقامات پاکستاني ها است و از آن براي چانه زني ها استفاده مي کنند. در فبيوري سال 2010 گفتگوي در سطح بالا بين دولت افغانستان و شش نماينده طالب به شمول معاون رهبري جديد طالبان ملا عبدل غني برادر ترتيب داده شده بود. روز قبل از گفتگو، ملا برادر توسط پاکستاني ها دستگير شد و پروسه گفتگو متوقف شد. براي نروژي ها مشخص شد که چه کسي مانع اين گفتگوها است. طبق گزارش دولت نروژ ادامه مذاکره سخت شد به اين علت که طرف مقابل فقط طالبان نيستند، القاعده و مهمتر از آن استخبارات پاکستان يعني آي اس آي است. دستگيري ملا برادر موقعيت آي اس آي را واضحتر ساخت. رامسلين اميدش را از دست داده است، او به عنوان سفير در کشور نپال مقرر شده است و بعد از آن بازنشسته خواهد شد. سال ها بعد ساير کساني که به احياي مذاکره اميدوارند در اين سوال متوقف خواهند ماند که پاکستان چه نقشي در اين ميان دارد، يا کساني به اين باور خواهند رسيد که به جاي ريسک کردن با پاکستان بايد راه ديگري براي نزديکي با طالبان يافت.

دیدگاه شما