صاحب امتیاز: داکتر حسین یاسا

مدیر مسوول: محمد رضا هویدا

پنجشنبه ۱۰ حمل ۱۳۹۶

دانلود صفحات امروز روزنامه: 1 2 3 4 5 6 7 8

نگهداری از کهن‌ترین نسخه دیوان محتشم در کتابخانه ملی پاکستان

نگهداری از کهن‌ترین نسخه دیوان محتشم  در کتابخانه ملی پاکستان

نسخه شناس شهير پاکستاني گفت: کهنترين نسخه ديوان محتشم در کتابخانه ملي کراچي پاکستان است.
عارف نوشاهي در نشست  تخصصي «کتاب شناسي و  نسخه شناسي آثار محتشم»در نخستين کنگره بين المللي محتشم کاشاني، اظهار کرد: بررسي کوتاه نسخه شناسي از آثار منظوم کمال الدين محتشم کاشاني در کتابخانههاي شبه قاره هند شامل کشورهاي پاکستان، هندوستان و بنگلادش و چاپ آثارش در اين سرزمينها انجام شده است.
وي افزود: در عصر قبل از صنعت چاپ، کاتبان و نسخه نويسان از آثار محتشم رونويسي ميکردند، در عصر چاپ نيز در شبه قاره هند آثار محتشم به زيور طبع آراسته و در دسترس خاص و عام قرار گرفت.
وي ادامه داد: براي بررسي گسترده نسخه ها و چاپ آثار محتشم در شبه قاره هند، اولين شرط در دسترس بودن اطلاعات تمام نسخههاي خطي کتابخانههاي شبه قاره است، که در اين راستا براي نسخههاي موجود در پاکستان دو فهرست جامع وجود دارد اما براي نسخههاي هندوستان که تعدادشان بيشتر از پاکستان است متاسفانه چنين فهرستي موجود نيست.
اين نسخه شناس پاکستاني تاکيد کرد: از آنجا که مسلمانان شبه قاره هند محب اهل بيت (ع) و امامان اند آثار منظوم محتشم که بيشتر مدايح اهل بيت (ع)٬ امامان و سوگواري شهداي کربلاست، در اين سرزمين بسيار رواج يافته است.
نوشاهي اظهارکرد: در مورد چاپ آثار محتشم در شبه قاره نيز منبعي جز کتاب شناسي آثار فارسي چاپ شده در اين شبه قاره وجود ندارد که کامل و جامع نيست، به اعتبار برخي اسناد، 14 نسخه کليات محتشم در کتابخانه هاي دولتي و برخي ديگر در مجموعه هاي شخصي پاکستان نگهداري مي شود.
وي افزود: کهن ترين نسخه ديوان محتشم را در موزه ملي پاکستان، کراچي ديده و فهرست نويسي کرده ام، اين نسخه در سال 994 هجري قمري کتابت شده و شامل دو ديوان محتشم يکي در آغاز افتادگي و ديگري در ايام شبابيه است.
نوشاهي تاکيدکرد: اگر بپذيريم که محتشم در سال 996 هجري قمري درگذشته است اين نسخه در حين حيات محتشم کتابت شده؛ بقيه نسخه هاي پاکستان نيز متاخر يا بدون تاريخ است.
وي گفت: نسخه اي از کليات محتشم شامل شيبيه، شبابيه، صباييه، جلاليه، نقل عشاق، ضروريات و معميات کتابت شده در سال 1211 هجري قمري نيز در کتابخانه ملي پاکستان وجود دارد. وي با اشاره به اينکه از 12 بند محتشم نيز در پاکستان 7 نسخه گزارش شده که همگي نسخه هاي متاخر است، افزود: چاپ اشعار و آثار محتشم نيز در شبه قاره هند به دو گونه مستقل و ديگري گزيده و همراه آثار ديگران بوده است.
نوشاهي افزود: ديوان محتشم در شبه قاره فقط يکبار به چاپ رسيده که اين ديوان با ديباچه اي به نام جلاليه در تاريخ رجب و شعبان 1304 مطابق 1887 ميلادي به اهتمام حيدر علي شيرازي در 224 صفحه شامل جلاليه ، ديوان قصايد، 12 بند، رباعيات،مدايح و غزليات چاپ شده اما 12 بند محتشم چندبار در مجموعههاي مختلف به چاپ رسيده و هفت بند محتشم نيز جزو کتب درسي فارسي در شبه قاره بوده است.
اين نسخه شناس پاکستاني گفت: مهمترين گنجينه آثار خطي محتشم در پاکستان در کتابخانه «گنج بخش» مرکز تحقيقات فارسي ايران و پاکستان اسلام آباد نگهداري ميشود.
نوشاهي خاطرنشان کرد: نسخه هاي خطي در هندوستان نيز در کتابخانه مولانا آزاد دانشگاه اسلامي «عليگر»، کتابخانه عمومي هر ديال دهلي، کتابخانه جامعه همدرد تعلق آباد دهلي نو، ندوه العلما لکهنو، کتابخانه رضا رام پور، کتابخانه خدابخش پتنا، نسخه هاي خطي در بنگلادش در کتابخانه دانشگاه داکا موجود است.