سرمقاله های سال گذشته
9  حمل

توسعه روابط وحالت های  شکننده دیپلماتیک

با وجود اظهاراتی که از سوی مقامات پاکستان وافغانستان در راستای کاهش تنش های دیپلماتیک میان دو کشور صورت می گیرد؛ اما در عمل کمتر به این گفته ها و وعده ها اهمیت داده شده است و مقامات هر دو کشور پس از یک دید و بازدید تعارفی و اشتراک در کنفرانس مشترک مطبوعاتی، تمامی گفته ها را به فراموشی می سپارند و جنگ روانی و تبلیغاتی را به منظور امتیاز گیری های سیاسی به راه می اندازند.
موضوع حصار کشی خط دیورند و مبارزه با دهشت افکنی و تروریزم مهمترین مشکل در مسیر بهبود روابط میان دو کشور به شمار می رود. افغانستان ادعا دارد که تروریزم از آن سوی خط دیورند سامان دهی می شوند و با تجهیزات و وسایل نظامی کافی و به منظور انجام عملیات های انتحاری وارد افغانستان می شوند.
در حالی که پاکستان بر جدیت و قاطعیت خود در مبارزه با تروریزم تأکید دارد و هرگونه حمایت نظامی، لوجستیکی و تسیلحاتی را به گروه القاعده و طالبان رد می کند. تنش ها و کشمکش هایی که حول دو محور فوق میچرخد، در واقع بر روابط سیاسی و دیپلماتیک دو کشور نیز سایه می اندازد و سطح مناسبات سیاسی دو همسایه را همواره کاهش می دهد.
اگر به عامل تأثیرگذار بیرونی درروابط دو کشور نظر داشته باشیم، بر قراری روابط دوستانه و حسنه با دولت هند را می توان یکی از عوامل تخریب کننده و اثر گذار بر جریان رابطه افغانستان با کشورهای همسایه قلمداد نمود.
دولت هند از آغاز پروسه بازسازی در افغانستان ،علاقه مندی خودرادرسهم گیری دراین پروسه به اثبات رسانده است. همکاریها ی روزافزون افغانستان با کشور هند، که خصومت دیرینه ای با پاکستان دارد، می تواند برای مقامات سیاسی و نظامی پاکستان شک برانگیز و نگران کننده باشد. مگر این که مسئولین سیاست خارجی کشور طرف پاکستانی را از این بابت اطمینان داده و با موضع گیری شفاف و منطقی، دغدغه و نگرانی آنها را بر طرف سازند و واضح سازند که افغانستان در شرایط فعلی نیاز مبرم به ایجادو توسعه روابط نیک با کشورهای جهان و بخصوص کشورهای منطقه دارد و گرمی روابط و مناسبات با یک کشور به معنای سردی آن با کشور دیگر نیست ونخواهد بود.
مقامات مسول در سیاست خارجی افغانستان باید سعی کنند، ضمن حفظ استقلال در طرح ریزی سیاست خارجی خود و گسترش دامنه همکاریها با کشورهای دوست و بالا بردن سطح روابط و مناسبات دوستانه، متوجه ظرافت ها و حساسیت های منطقوی و بین المللی نیز با شند و از گرایشات افراط و تفریط گرایانه بپرهیزند و استراتژی روابط خارجی خود را روی معیارهای معقول و قابل قبول بین المللی استوار سازند و تلاش نمایند تا مناسبات حسنه خود را با همه کشورها و بخصوص کشورهای همسایه ارتقا بخشند ؛زیرا دامن زدن به تنش های نظامی و تیره سازی فضای سیاسی در شرایط کنونی با هر بهانه و انگیزه ای که صورت گیرد، به نفع کشور و مردم افغانستان نخواهد بود. افغانستان امروزی و افغانستان پس از جنگ، بیش از هر چیزی دیگر به امنیت عمومی ومنطقه ای  نیاز دارد. امنیت نیز به مشروعیت و کارآیی حکومت در عرصه های داخلی و مسئولیت پذیری آن در قبال مسایل حیاتی ملی بستگی دارد و این حلقه زمانی تکمیل خواهد شد که مسأله مناسبات دوستانه و تحکیم روابط دوجانبه و یا چند جانبه با کشورهای همسایه، بی نهایت جدی گرفته شود.
البته این ملاحظات برای اعتمادسازی میان کشورها در شرایط شکننده و بحرانی ضروری به نظر می رسد، اما چنانچه روابط حسنه با یک کشور، بهانه برای دشمنی کشور دیگر در قبال مردم و دولت افغانستان گردد، در آن صورت لازم نیست که سیاست های خارجی و روابط بین المللی کشور، فدایی خود محوری ها و منفعت جویی های کشور دیگر گردد.

نبرد با سلاح های قدیمی

سال ها است که افغانستان میدان مشق برای کاربران سلاح های قدیمی و مدرن است. گویا کشورهای سازنده اسلحه، برای آنکه کاربرد تولیدات شان را امتحان کنند، افغانستان را در کنار کوزوو، دارفور و ... محلی خوبی تشحیص داده اند. مردم افغانستان به یاد می آورند که ارتش اتحاد جماهیر شوروی سابق با پیشرفته ترین زرادخانه روز کشور ما را اشغال کردند و کوه و دشت وطن میدان نبرد نابرابری گردید که یک جانب (مردم افغانستان) با سلاح های فرسوده و قدیمی که بعضا از دوران جنگ افغان ها با انگلیس مانده بود به صف مبارزه ایستادند و از جانب دیگر روس ها با پیشرفته ترین سلاح های ساخت خودشان به مشق کشتار آمدند. هر چه زمان بیشتر می گذشت نام سلاح های پیشرفته تری به گوش می خورد که هر کدام برای مردم افغانستان تازه گی داشت. روس ها به علاوه سلاح های خفیف، قدرتمند ترین هلیکوپترهای mi24 و جت های پیشرفته سوخو را در اشغال افغانستان به کار بست و از راکت های ویرانگر لونا، اسکاد و اوراگان برای تخریب افغانستان و کشتن مردم آن کار گرفت. با تشدید جنگ ها کم کم سلاح های ساخت چین، کوبا و بعضی از کشورهای  دیگر به میدان نبرد افغان ها آمد و در سال های اخیر جهاد، ایالات متحده امریکا هم بیکار ننشسته و موشک بسیار پیشرفته استنگر را به افغانستان فرستاد. گفته می شد این موشک قادر بود به محض شلیک  هدف را شناسایی، تعقیب و منهدم سازد که البته بعد از دوران جهاد مردم افغانستان، پیمانکاران منطقوی ایالات متحده اقدام به جمع آوری موشک های استنگر در بدل  قیمت گزاف نمودند. با این همه استنگر را بعضی از کشورهای همسایه کاپی کردند و این موجب نگرانی پنتاگون شده بود. از آن سال ها به بعد هم مجاهدین، هم طالبان، هم نیروهای دیگری که در کشور بودند از انبارهای وافر سلاح به جا مانده از اتحاد جماهیر شوروی سابق استفاده کردند و گفته می شود که هنوز در نبردهای بین اردو، پلیس و طالبان از سلاح های نوع کلاشنکوف، پیکا و آر پی جی 7 روسی استفاده می شود.
بعد از روی کار آمدن دولت منتخب در افغانستان و شروع فعالیت مجدد وزارت دفاع کشور، کم کم سلاح های نوع امریکایی به دسترس اردو و پلیس افغانستان قرار گرفت. ایالات متحده آمریکا که در راس کشورهای کمک کننده به افغانستان قرار داشته و بیشترین تعداد سرباز را در چوکات نیروهای پیمان اتلانتیک شمالی ( ناتو) در کشور دارد. تجهیز اردوی ملی بیشترینه با کمک های پنتاگون صورت گرفته و اینک که عرصه نبرد با طالبان در اکثر ساحات جنوب ،شرق و جنوب غرب کشور گسترش یافته است، نیازمندی اردو و پلیس افغانستان بیش از پیش به تجهیزات مدرن روز مشاهده می گردد. چرا که مردم مدعی هستند که طالبان را مخصوصا در سال اخیر مجهز با سلاح های بسیار پیشرفته سبک دیده اند و این در حالیست که پلیس و سربازان اردو از فرسودگی تفنگ های شان شکایت دارند.
اخیرا رسانه ها افشا کرده است که صدها میلیون دالر امریکایی برای خرید تجهیزات نظامی برای اردوی افغانستان از سوی پنتاگون مصرف گردیده و در عوض سلاح های ساخت نیم قرن پیش کشور چین خریداری شده است. بخشی از این سلاح ها  وقتی وارد افغانستان گردید که یک جنرال افغانی بر کیفیت بد و ساخت قدیمی آن اعتراض کرد. گزارشی که CJ Ghivers ارائه کرده است نشان می دهد که سلاح های ساخت 1962 چین از انبار خانه های نظامی پیمان ورشو خریداری و برای اردوی افغانستان گسیل شده است. مطلب اینجاست که ایالات متحده امریکا در نبرد با تروریزم و طالبان از پیشرفته ترین سلاح های خود از نوع طیاره B52 و ... استفاده کرده است اما اینک که قرار است کم کم اردوی افغانستان خود در محافظت از امنیت و سرحدات کشور فعال باشد چرا سلاح های فرسوده نیم قرن پیش به اینجا آورده می شود؟ نکند پنتاگون می خواهد میلیاردها پول را به حساب افغان ها صرف از بین بردن زرادخانه های کهنه پیمان نظامی بلوک شرق سابق نماید و اگر قضیه چنین باشد مکث اردوی افغانستان بر نیت هم پیمانان خارجی اش در مبارزه علیه تروریزم درست  خواهد بود و ایجاب می کند که وزارت دفاع کشور برای تشکیل، تجهیز و  بلند رفتن ظرفیت های اردو، محاسبات دقیق تری انجام بدهد.